OVSE bekritiseert stemprocedure referendum

Ook bondskanselier Angela Merkel en demissionair minister Koenders hebben hun zorgen geuit over de uitslag van het Turkse referendum.

President Erdogan spreekt maandagavond zijn aanhangers in Ankara toe. Foto Umit Bektas / Reuters

Verkiezingswaarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) hebben laten weten dat de stemprocedures rondom het referendum niet aan internationale standaarden hebben voldaan. Het toestaan door de kiescommissie van niet-gewaarmerkte stembiljetten ondermijnt volgens de OVSE de controle op fraude. Ook laakt de OVSE de onevenredige aandacht voor de ja-campagne in de aanloop naar het referendum.

President Erdogan lijkt zich weinig aan te trekken van de kritiek. De uitslag van het referendum heeft volgens Erdogan een einde gemaakt aan de discussie. Ook zou Turkije de kritiek van de OVSE “niet zien, horen of erkennen”, meldt persbureau Reuters. “Ken je plek,” zou hij over de OVSE hebben gezegd. Ook zou hij hebben aangekondigd snel te beginnen met de juridische procedures om de constitutionele veranderingen door te voeren.

Eerder op de dag zei hij dat hij gedwongen was om een stevige strijd te voeren tegen “machtige landen” die zich tegen zijn campagne keerde. Hij zei dat hij werd “aangevallen” door landen met een “kruisvaarders mentaliteit”.

“We hebben niet toegegeven, en we hebben niet opgegeven. Als land staan we sterk.”

Maandagavond zijn volgens persbureau AP honderden mensen in Istanbul de straat op gegaan om te protesteren tegen de uitslag van het referendum. Sommige demonstranten roepen: “Dief, moordenaar, Erdogan”. Anderen dragen spandoeken met de tekst: “Nee, we zullen winnen”.

Reacties

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft de Turkse president Erdogan in een reactie op de uitslag van het Turkse referendum opgeroepen “een respectvolle dialoog aan te gaan met alle politieke en maatschappelijke krachten in het land”. Dat heeft Merkel laten weten in een gezamenlijke verklaring met de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Sigmar Gabriel, meldt Reuters.

Merkel en Gabriel wijzen erop dat de krappe uitslag van het referendum duidt op diepe verdeeldheid onder de Turkse bevolking. Hoewel de Duitse overheid het besluit van het Turkse volk respecteert, stellen de politieke leiders dat Erdogan een “grote verantwoordelijkheid” draagt. De Franse president François Hollande sloot zich aan bij de woorden van Merkel en liet bovendien weten dat Frankrijk kennis heeft genomen van de berichten over onregelmatigheden bij de stembureaus. Een woordvoerder van de Russische president Vladimir Poetin, ten slotte, riep op de uitslag van het referendum te respecteren.

Ook demissionair minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders (PvdA) heeft zijn zorgen geuit over de uitslag van het referendum. Volgens persbureau ANP is hij in Tirana, de hoofdstad van Albanië, waar hij spreekt met zijn Duitse collega Gabriel. Hij zei contact te hebben met Europese partners en de ontwikkelingen kritisch te blijven volgen.

“Deze grondwetswijzigingen concentreren veel macht in één persoon. De Europese Unie zal het verdere verloop kritisch moeten beoordelen”.

Referendum

Ongeveer 51 procent van de Turkse kiezers stemde zondag in een referendum in met een grondwetswijziging die president Erdogan veel meer macht geeft. Daags na het referendum benadrukte de Turkse vicepremier Mehmet Simsek dat er geen plannen zijn voor het onmiddellijk ontmantelen van het parlement en voor het uitschrijven van vervroegde verkiezingen. Ook zal de “ruis” op de lijn tussen Turkije en de Europese Unie volgens Simsek verdwijnen wanneer de verkiezingen in de meeste Europese landen achter de rug zijn.

Kritiek oppositie

Volgens de Republikeinse Volkspartij (CHP), de belangrijkste oppositiepartij van Turkije, moet de uitslag van het referendum opnieuw tegen het licht worden gehouden. Uit veel regio’s in het land zouden klachten zijn binnengekomen over het ontbreken van een mogelijkheid om in afzondering een stem uit te brengen. Daarnaast zouden stemmen in het geheim zijn geteld en ook niet-gewaarmerkte stembiljetten zouden zijn meegenomen, zo zegt CHP-vicevoorzitter Bulent Tezcan:

“Op dit moment is het onmogelijk om te bepalen hoeveel van zulke stemmen er zijn en hoeveel stemmen er later zijn gewaarmerkt.”

Alleen het nietig verklaren van de uitslag zou volgens Tezcan de spanningen kunnen verminderen. Hij zei het referendum desnoods aan te vechten bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Waarnemers van de OVSE lieten eerder weten zich ernstig zorgen te maken over de stemprocedure. Zondag vielen drie doden bij een vuurgevecht in de buurt van een stemlokaal in de grotendeels Koerdische stad Diyarbakır.

Noodtoestand verlengd

Onderwijl liet de Turkse vicepremier Nurettin Canikli maandag weten dat de noodtoestand in het land opnieuw zal worden verlengd als het kabinet met het voornemen van de Nationale Veiligheidsraad instemt. De noodtoestand werd uitgeroepen in het land na de mislukte staatsgreep vorig jaar juli. De noodtoestand werd al twee keer eerder verlengd.