Drie doden bij vuurgevecht stembus Turkije

Op basis van voorlopige tellingen gaat de ja-stem aan kop.

Het stemformulier voor het Turkse referendum: evet (ja) of hayir (nee). Foto Adem Altan/AFP

Bij een vuurgevecht dat losbrak na een politieke ruzie in Turkije op zondag zijn drie doden gevallen. De ruzie vond plaats vlakbij een stemlokaal in de grotendeels Koerdische stad Diyarbakır, schrijft onder andere de Turkse krant Hürriyet op basis van persbureau Doğan. De zoon van het dorpshoofd zou het vuur hebben geopend na een politiek meningsverschil.

Inmiddels zijn twee mensen opgepakt voor hun betrokkenheid bij de schietpartij. Op zondagmiddag zijn de stembussen gesloten van het referendum over een grondwetswijziging die president Recep Tayyip Erdogan meer macht moet geven. Turkse Nederlanders konden afgelopen week stemmen in lokalen in Amsterdam, Den Haag en Deventer. De resultaten worden laat op zondagavond verwacht.

Als de grondwet wordt aangenomen, dan volgen zowel parlementaire als presidentsverkiezingen in november 2019. Bij een prognose van staatspersbureau Anadolu rond 18.20 uur, op basis van 91 procent van de stemmen, ging de ja-stem aan kop met 52 procent. Volgens Haberturk TV is de opkomst 86 procent.

Spanningen

De peilingen waren onbetrouwbaar en gaven ook geen eenduidig antwoord over de uitslag. De politieke spanningen in Turkije lopen op nu dat de Turken naar de stembussen gaan. Selahattin Demirtaş, de gearresteerde mede-voorzitter van de pro-Koerdische partij HDP heeft volgens Hürriyet gezegd dat veel Turkse Koerden, inclusief aanhangers van Erdogans AK-partij, ‘nee’ (hayir) zullen stemmen in het referendum.

Demirtaş zit samen met twaalf andere pro-Koerdische politici vast. Ze kunnen mogelijk honderden jaren gevangenisstraf krijgen omdat ze volgens de Turkse regering banden hebben met de verboden Koerdische guerrillabeweging PKK. Volgens het Turkse persbureau Anadolu viel de PKK op zaterdagavond een campagnebus van de AK-partij aan. Daarbij zou één persoon om het leven zijn gekomen.

Erdogan heeft zijn stem al uitgebracht in zijn woonplaats, Istanbul. Hij is van mening dat de grondwetswijziging nodig is om een einde te maken aan de aanhoudende terreurdreiging. Verkiezingswaarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) maken zich ernstig zorgen dat het ‘nee’-kamp belet wordt in hun mogelijkheid om campagne te voeren.

Volgens de Turkse overheid bestaat er op zondag een reële terreurdreiging. De Turkse veiligheidsdiensten hebben op zaterdag 49 mogelijke strijders van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) opgepakt op verdenking van het plannen van een aanslag. Die zouden ze op zondag tijdens de stemming willen plegen.

Ongeregeldheden

Het HDP meldt klachten over ontbrekende stemformulieren. Ook worden volgens het HDP op verschillende plekken mensen gedwongen om publiekelijk te stemmen. Verder werden waarnemers van het HDP bedreigd bij de stemlokalen en op enkele plekken zelfs mishandeld. Daarnaast zou er bij enkele stemlokalen openlijk campagne worden gevoerd door de AK-partij.

De Turkse oppositiekrant Cumhuriyet en een Koerdisch persbureau bevestigden veel van de ongeregeldheden. Een HDP-afgevaardigde zou zijn gearresteerd en meerdere leden van de AK-partij voerden openlijk campagne in stembureaus. Ook zouden tal van stemformulieren niet de benodigde officiële stempels hebben of zouden die later zijn toegevoegd.

Twijfels over fraude

Nog voor de officiële uitslag zet oppositiepartij CHP vraagtekens bij de geldigheid van de stembusgang. Op het laatste moment besloot de kiescommissie dat niet-gestempelde stembiljetten geldig zullen worden verklaard. “De kiescommissie heeft gefaald door fraude toe te laten bij het referendum”, aldus CHP-vicevoorzitter Bulent Tezcan tegenover persbureau Reuters.