Column

Kunstenaar Stockfish

Wesley So werd de afgelopen week niet alleen Amerikaans kampioen, maar hij won ook de schoonheidsprijs. Tegen jeugdwereldkampioen Jeffery Xiong had hij een pion geofferd, een paard en zijn dame. Wat je zag was mooi en nog mooier was wat je niet zag, de beeldschone varianten die onder de oppervlakte bleven.

We zijn geneigd schoonheid door improvisatie aan het bord hoger te waarderen dan de schoonheid die met hulp van de computer in de studeerkamer wordt geschapen. Zelfs Garry Kasparov, de eerste grote cyborg in de schaakwereld, was het meest trots als hij won zonder dat zijn fabuleuze openingsvoorbereiding een rol had gespeeld.

Hoe zat het met die briljante partij van So? Ik liet bij het naspelen het schaakprogramma Stockfish meelopen, een van de programma’s die So ongetwijfeld bij zijn voorbereiding gebruikt. Stockfish en Komodo zijn de twee sterkste, maar Stockfish is gratis, en zoals een Servische immigrant het eens in de Volkskrant zei, ‘de Nederlander kan worden gekarakteriseerd met drie woorden: gratis, uitverkoop en korting’. Als normaal doende Nederlander gebruik ik Stockfish.

Er bleek dat alle zetten van So, te beginnen met zijn openingsnieuwtje op de 16de zet, de eerste keuze van Stockfish waren. Op de 26ste zet, toen hij al gewonnen stond, dacht So twintig minuten na. Hij deed een ijzersterke zet en mijn Stockfish moest voor zijn doen lang nadenken, zeker tien seconden, voor die er ook achter was.

Het betekent niet dat So de hele partij thuis al op zijn scherm had gezien. Dat zou waarschijnlijk wel zo zijn geweest als Xiong zich steeds op zijn best had verdedigd. Het zegt in ieder geval iets over de schoonheid in het moderne topschaak, die voortkomt uit de symbiose van schaakmens en schaakcomputer.

Jeffery Xiong - Wesley So, St. Louis 2017

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. g3 d5 4. Lg2 Le7 5. Pf3 0-0 6. 0-0 dxc4 7. Dc2 a6 8. a4 Ld7 9. Td1 Lc6 10. Pc3 Lxf3 11. Lxf3 Pc6 12. Lxc6 bxc6 13. Lg5 Tb8 14. e3 c5 15. dxc5 De8 16. Td4 Pd7 Een nieuwe zet en scherpe zet. 17. Lxe7 Dxe7 18. c6 Misschien is dit al niet goed. Met 18. f4 verhindert wit Pe5, maar na 18…e5 19. Txc4 exf4 20. exf4 De3+ 21. Kg2 Pf6 staat wits koning op de tocht. 18…Pe5 19. De4 Dc5 20. Pd5 Pd3 21. Pxc7 Pxf2 Misschien nog steeds een deel van de voorbereiding.

22. Kxf2 Snel gespeeld, maar meer overlevingskansen gaf 22. Pxa6. Toch zou zwart dan na 22…Dg5 23. Df3 Txb2 24. c7 met het koelbloedige 24…h6 in het voordeel blijven. 22…Txb2+ 23. Kf1 Dh5 Wit heeft een stuk meer en een gevaarlijke vrijpion, maar zwarts koningsaanval is beslissend. 24. Dg4 Dxh2 25. Df3 c3 26. Tc1 e5 Hier dacht So 20 minuten over na. 27. Th4 Een kans was nog 27. Tc4, want als zwart dan speelt als in de partij heeft wit een miraculeuze redding: 27. Tc4 Dd2 28. Td1 Td8 29. Pd5 Txd5 30. Txd2 Tdxd2 31. De2 Txe2 c7 en zwart moet eeuwig schaak houden. Zwart zou echter winnen met 27…Tfb8. 27…Dd2 28. Td1 Td8 Nu is dit dameoffer wel goed. 29. Pd5 Txd5 30. Td4 Een laatste grapje. Na 30…exd4 zou wit met 31. c7 winnen. 30… Txd4 31. exd4 Dxd1+ Wit gaf op.