Recensie

Van der Vlugt onthult tragisch familiegeheim

Theater

Bram van der Vlugt, bekend als Sinterklaas, onthult de tragiek van zijn Joodse overgrootmoeder en zijn moeder.

Scène uit ‘Met andere oogen’ met Bram van der Vlugt (rechts). Foto: Foto: Maarten Koch

De schilderijen staan met de achterzijde naar de toeschouwer gekeerd. Dat roept meteen een raadsel op: wie is de schilder, wat staat erop? Acteur Bram van der Vlugt (82) vertelt losjesweg over een schilderij van Piet van der Hem (1885-1961) dat hij verwierf via een erfenis en doorverkocht. Het is een zonnig werk met twee lachende Volendamse vrouwen en een visser, in klederdracht. In het Volendamse hotel Spaander komt hij het na vele jaren op het spoor. Het brengt hem terug naar zijn jeugd waar het schilderij in het ouderlijk huis hing.

Aanvankelijk lijkt de voorstelling Met andere oogen vooral een particuliere aangelegenheid. Twee van Van der Vlugts kinderen, Hester (viool) en Floris met toetsen en klarinet spelen mee; de derde muzikant is cellist Lucas Dols. De muzikanten doen af en toe mee in het spel, maar dat zijn niet de sterkste momenten, hun muzikale bijdrage is daarentegen voorbeeldig: sfeervol, met bezieling.

Toch overstijgt Met andere oogen, geregisseerd door Ger Thijs, het familiaire. De tragiek sluipt naderbij als Van der Vlugt onthult dat zowel zijn Joodse grootmoeder als zijn moeder de Tweede Wereldoorlog niet overleefden, vergast in Sobibor en Auschwitz. Zijn speelstijl is innemend met soms wat hoekige, licht-boosaardige uitschieters. Dat werkt goed, en voorkomt sentiment.

Van der Vlugt draait de schilderijen om en daar zien we beide vrouwen, Debby en Ellen, geschilderd door dezelfde Van der Hem. Overgrootmoeder is een beeldschone vrouw met aristocratische allure, moeder Ellen een meisje van veertien. Het is alsof de beeltenissen bij Van der Vlugt, bekend bij het grote publiek als Sinterklaas, net als bij de toeschouwer een subtiele ontroering teweegbrengen. Hij roept een gegoede familie tot leven die tenniste en zich door een chauffeur liet rondrijden in een puissant automobiel. „Waar ging het heen?”, vraagt Van der Vlugt zich hardop af. „Rechtstreeks naar de dood.” Dat komt hard aan.