Commentaar

Schoolkeuze maakt écht uit, maar ouders staan nogal machteloos

Rapport onderwijsinspectie

Het is angstaanjagend. Ouders willen het beste voor hun kinderen en nu blijkt onmiskenbaar dat de toekomst van een kind in hoge mate wordt bepaald door de schoolkeuze. Niet in het algemeen maar specifiek: de onderlinge verschillen tussen volstrekt vergelijkbare scholen kunnen onbegrijpelijk groot zijn.

Die conclusie trekt het jaarlijkse rapport van de Onderwijsinspectie, De staat van het onderwijs. De resultaten van de diverse scholen in het basis- en in het voortgezet onderwijs werden naast elkaar gelegd. Vergelijkbare leerlingen behalen op de ene basisschool resultaten bij de eindtoets die leiden tot een vmbo-advies. Elders scoren ze voldoende voor een vwo-advies. En daarmee is het niet afgelopen. In het voortgezet onderwijs heeft een leerling op de ene school tot 25 procent meer kans op een einddiploma dan op de andere, ook al zijn die scholen volstrekt vergelijkbaar.

Het maakt dus écht uit naar welke school een kind gaat, maar ouders staan tamelijk machteloos. Hoe weten ze wat een goede school is? En wat als je die school ziet afglijden, maar je kind heeft het er naar zijn zin? Ook de ouders die zich, op jacht naar de meest geschikte schoolloopbaan voor hun kinderen, nadrukkelijk verdiepen, spelen mee in een loterij.

De Onderwijsinspectie weet niet waar het aan ligt dat de verschillen tussen de scholen zo groot zijn, maar noteert wat de goede scholen gemeen hebben: een duidelijke visie op het onderwijs, een hecht team van leerkrachten die elkaar steunen, bekritiseren en begeleiden en hun lessen onderling afstemmen. Het zijn doorsnee kwaliteitskenmerken, de maatstaven voor elke school. Niks bijzonders, eigenlijk.

Het leerkrachtentekort groeit. Het beroep boet in aan aantrekkelijkheid. Nog los van werkdruk (hoog), carrièrekansen (gering) en salariëring (net aan), zal de hedendaagse leerkracht zijn idealisme op moeten rekken tot formaat duizendpoot. Iemand die foutloos spelt en rekent, die de leerlingen per persoon motiveert en sociaal zo vaardig is dat hij een klas in toom houdt, bezielt en socialiseert. Daarnaast wordt van een leerkracht een fikse administratie geëist, want alles dient verantwoord te worden.

Laten de schoolbesturen dit rapport opvatten als aanleiding voor een dure plicht, in het besef dat kinderen een opleiding verdienen die hun niveau maximaal exploiteert. De school is hun vrijgeleide naar een bevredigende toekomst. Met dat in het achterhoofd kunnen scholen niet anders dan zichzelf onophoudelijk onbarmhartig evalueren. En er alles aan doen om een goede school te worden, en te blijven.