Klimaat

Permafrost bevat meer koolstof dan de atmosfeer - en ontdooit

De permafrost, de bijna permanent bevroren bodem, smelt een stuk sneller dan tot nu toe werd gedacht. Dat kan grote gevolgen hebben voor het leven in het Arctisch gebied.

Vijftien miljoen vierkante kilometer van het landoppervlak op aarde, een gebied bijna zo groot als Brazilië en Australië bij elkaar, is bijna permanent bevroren. Doordat de gemiddelde temperatuur op aarde stijgt, smelt een deel van deze zogeheten permafrost. Nieuw onderzoek in Nature Climate Change laat zien dat dit proces sneller gaat dan tot nu toe werd gedacht.

De onderzoekers hebben minder gebruik gemaakt van klimaatmodellen dan in eerdere studies. In plaats daarvan baseren ze zich op (historische) observaties. Ze komen tot de conclusie dat de gevoeligheid van de permafrost voor temperatuurstijging zo’n 20 procent groter is dan waarmee in de rapporten van het IPCC rekening wordt gehouden. Anders gezegd, 4 miljoen vierkante kilometer per graad temperatuurstijging:

Our method facilitates an assessment for COP21 climate change targets: if the climate is stabilized at 2 °C above pre-industrial levels, we estimate that the permafrost area would eventually be reduced by over 40%. Stabilizing at 1.5°C rather than 2°C would save approximately 2 million km2 of permafrost.

Door het ontdooien van de permafrost kunnen grote hoeveelheden methaan en kooldioxide vrijkomen. Want volgens deze studie in Nature Geoscience bevat de permafrost twee keer zoveel koolstof als de atmosfeer. Dat kan weer leiden tot extra opwarming en daarmee tot het verder ontdooien van de permafrost. En ziehier, een tipping point is geboren.

Sarah Chadburn van de universiteit van Leeds, hoofdauteur van de studie, zegt dat dankzij dit onderzoek voor het eerst kan worden berekend wat het klimaatakkoord van Parijs voor de permafrost betekent. In een interview met het Amerikaanse Newsweek relativeert de hoofdauteur van de studie, die gevolgen enigszins:

‘It’s not a terrifying scenario, but there’s definitely some concerning impacts. Personally, I was surprised by how much permafrost loss we predicted, but in terms of how much carbon it might release into the atmosphere, that’s something which is still uncertain. The feedback will accelerate global warming a little bit, but it probably wouldn’t be a runaway climate change scenario.’

Maar het gaat niet alleen om de extra broeikasgassen die vrijkomen. Grote delen van de permafrost zijn bewoonde gebieden of dienen als fundering van belangrijke infrastructuur, zoals wegen en pijpleidingen. Als die fundering instabiel wordt, kunnen huizen instorten, leidingen scheuren en wegen onbegaanbaar worden. Met menselijk drama en natuurrampen als gevolg.

In delen van Siberië gebeurt dat al, zoals blijkt uit dit verhaal in The Siberian Times. Foto’s bij het verhaal laten zien dat nu al veel gebouwen ernstige schade hebben, en dat dit in de komende decennia alleen maar heel veel meer zal worden. Onderzoekers constateren dat de gemiddelde temperatuur in Jakoetsk stijgt met 0,12 graad per jaar, veel meer dan het wereldwijde gemiddelde.

Vorig jaar ging ook een verslaggever van The Guardian kijken in het gebied. Hij sprak onder anderen met Oleg Kurilov, burgemeester van Norilsk, die in 2014 in een ‘permafrost raad’ in het leven riep. Kurilov stuit op twee problemen: gebrek aan geld (gebouwen wordt 30 tot 40 procent duurder als ze permafrost-bestendiger moeten zijn) en scepsis over klimaatverandering.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.