Man met levenslang moet opheldering krijgen over gratie

Moordenaar Loi Wah C. heeft al vijf keer eerder om gratie gevraagd, maar dat verzoek is keer op keer afgewezen.

Foto Roos Koole/ANP

De staat moet duidelijk maken aan welke voorwaarden de levenslang gestrafte moordenaar Loi Wah C. moet voldoen om in aanmerking te komen voor gratie. Dat heeft de voorzieningenrechter in Den Haag vrijdag bepaald in een kort geding. C. zit inmiddels bijna dertig jaar gevangen wegens een viervoudige moord. Hij heeft al vijf keer eerder om gratie gevraagd, maar dat verzoek is keer op keer afgewezen.

Loi Wah C. vermoordde in 1987 een Chinees gezin in Rotterdam. Met meer dan negentig messteken doodde hij de eigenaar van een restaurant, zijn vrouw, hun 5-jarig dochtertje en 6 weken oude baby. Twee jaar later werd Loi Wah C. hiervoor veroordeeld tot levenslang.

Mathieu van Linde, de advocaat van C., strijdt al jaren om vrijlating van zijn cliënt. Het laatste verzoek werd juni 2014 afgewezen. Dit betreft het zesde gratieverzoek.

Duidelijke verplichting

Volgens de raadsheer is er met deze uitspraak een duidelijke verplichting richting de staat om duidelijk te maken aan welke voorwaarde moet worden voldaan om in aanmerking te komen voor gratie. De uitspraak betekent niet dat het geven van die opheldering leidt tot gratie en invrijheidstelling. “Maar met deze uitspraak ligt er inmiddels de nodige druk op de zaak”, reageert de advocaat.

“De staat is niet duidelijk genoeg geweest. Het hoeft geen afvinklijstje zijn, maar er moet wel een uitgestippeld traject zijn waaraan je moet voldoen. Met die vage formuleringen kan mijn cliënt niets.”

De staat moet levenslang gestraften het perspectief op gratie bieden, vinden het Europees Mensenrechtenhof EHRM, de Hoge Raad en inmiddels ook de staatssecretaris van Justitie.

Begeleid verlof

Volgens Van Linde is C. al zeven keer op begeleid verlof geweest, maar weigert staatssecretaris Dijkhoff om ook onbegeleid verlof toe te staan. Inmiddels is in een andere procedure bepaald dat Dijkhoff daar binnen een maand opnieuw over moet beslissen.

In die andere procedure heeft de beroepscommissie van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) gesteld dat de staatssecretaris ten onrechte zijn beslissing heeft opgeschort tot 1 juni. Dat wordt een onredelijke beslissing genoemd omdat het verloop van het onbegeleid verlof belangrijk is voor de beoordeling van C.’s gratieverzoek.

Ook vindt de beroepscommissie dat de staatssecretaris verzuimd heeft precies aan te geven aan welke voorwaarden de man moet voldoen om in aanmerking te komen voor onbegeleid verlof. Staatssecretaris Dijkhoff moet binnen vier weken na de uitspraak een nieuwe beslissing nemen of C. (58) met onbegeleid verlof mag.

Adviescollege levenslanggestraften

Het is een heikel onderwerp. Op 1 mei gaat een speciaal ‘adviescollege levenslanggestraften’ aan het werk. Staatssecretaris Dijkhoff heeft deze commissie tegen zijn zin ingesteld na kritiek van de Hoge Raad. De Nederlandse uitvoering van de levenslange gevangenisstraf, oordeelde de raad, is in strijd met Europese mensenrechtenverdragen.

Na een psychologische test en het horen van nabestaanden adviseert het college de staatssecretaris. Wanneer dat advies positief is en het re-integratietraject succesvol doorlopen, kan de gevangene vrijkomen, maar de staatssecretaris houdt het laatste woord. Rond juli zal de Hoge Raad beoordelen of deze aanpak voldoet aan de eisen van het mensenrechtenhof in Straatsburg.