Is ons drinkwater in gevaar?

Chemische bedrijven lozen afvalwater in rivieren die gebruikt worden voor onze drinkwatervoorziening. Hoe schadelijk is dat?

Exterieur van chemiebedrijf Chemours, een afsplitsing van chemieconcern Dupont. Foto ANP

Wat is er aan de hand?

Er wordt bij de vergunningverlening van chemische bedrijven ,,geen of te weinig rekening” gehouden met de drinkwatervoorziening. Dat stelt de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland. De vergunning zou pas verleend mogen worden wanneer het duidelijk is welke stoffen worden geloosd. De aanleiding voor deze oproep is de lozing van zogenoemde FRD-stoffen, die vrijkomen bij de GenX-technologie, van het Amerikaanse chemiebedrijf Chemours. De provincie Zuid-Holland wil dat het chemiebedrijf uit Dordrecht stopt met de grootschalige lozing. Het heeft momenteel een vergunning voor het jaarlijkse lozen van 6400 kilo. Rijkswaterstaat heeft een kleine hoeveelheid van deze stoffen (0,02 microgram per liter) aangetroffen in het drinkwater.

Hoe gevaarlijk zijn deze stoffen?

De GenX-technologie is de vervanger van de zeer schadelijke stof PFOA (C8). Dat werd door DuPont, de voorganger van Chemours, gebruikt. Hierdoor zijn omwonenden van de fabriek jarenlang blootgesteld aan te grote hoeveelheden. Zo bleek uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De stof is ,,schadelijk voor de voortplanting en mogelijk kankerverwekkend”. Het RIVM deed in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu ook onderzoek naar GenX-technologie en concludeerde dat de aanwezige FRD-stoffen slecht afbreekbaar zijn in het milieu. Ze zijn net als PFOA kankerverwekkend en hebben effecten op de lever, maar ,,lijken zich niet in de mens op te hopen”. Toxicoloog Jacob de Boer, hoogleraar aan de Vrije Universiteit, maakt zich al wel grote zorgen omdat de stof niet afbreekt en oplost in het water. ,,Dit is een zeer risicovolle stof, ook voor de komende generaties”. Verder onderzoek naar de stoffen wordt uitgevoerd in Duitsland, en dit is niet voor 2019 beschikbaar. De provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat en drinkwaterbedrijf Oasen willen vanwege een ,,toekomstig gezondheidsrisico” hier niet op wachten en willen dat Chemours de lozing terugbrengt tot 2000 kilo.

Hoe reageert chemiebedrijf Chemours?

Het bedrijf wil niet verder gaan dan een halvering van de afvalstoffen tot 3400 kilo. Dat is vooral ,,een gebaar van goede wil” vanwege de onrust in Dordrecht over de eerdere stof die werd gebruikt, zo laat een woordvoerder van Chemours weten. Het chemiebedrijf benadrukt dat het RIVM-rapport concludeerde dat de stoffen vooralsnog geen gevaar opleveren voor de gezondheid. Het is momenteel met provincie Zuid-Holland in een juridisch gevecht verwikkeld over de aanpassing van de vergunning. Het voorstel van de provincie zorgt er volgens Chemours voor ,,dat zij niet meer volwaardig kan functioneren”. Het chemiebedrijf heeft kritiek op het handelen van de provincie en stelt dat het ,,op gespannen voet staat met het fair-play en zorgvuldigheidsbeginsel”.

Hoe gaat het nu verder?

Eind april neemt de provincie een besluit over de vergunningverlening. Dat moet de onrust bij omwonenden wegnemen. Van grote paniek lijkt nog geen sprake. Na de eerste publicatie in het Algemeen Dagblad kwamen op vrijdag bij drinkwaterbedrijf Oasen ongeveer twintig verontruste telefoontjes binnen.