Een joint opsteken mag binnenkort in Canada

Softdrugs Premier Trudeau komt met legalisering van wiet een verkiezingsbelofte na.

De viering van Nationale Marijuana Dag in Canada. Foto Chris Roussakis/AFP

Canada gaat als eerste westerse land marihuana legaliseren. De regering van premier Justin Trudeau heeft donderdag een langverwacht wetsvoorstel ingediend dat gebruik en de verkoop van kleine hoeveelheden cannabis voor 1 juli 2018 landelijk toestaat.

Volgens het wetsontwerp, dat volgt op een verkiezingsbelofte van Trudeau, wordt het bezit van maximaal 30 gram cannabis geoorloofd. Gebruikers moeten minimaal 18 jaar zijn; provincies kunnen een hogere leeftijdsgrens leggen. Ook mogen Canadezen thuis wiet verbouwen, tot vier planten per huishouden.

Toch wil Trudeau niet de indruk wekken dat hij van Canada een cannabisparadijs wil maken, zoals wordt gesuggereerd door populaire vlaggen met een groen cannabisblad in plaats van een rood esdoornblad. Het wetsvoorstel kent daarom ook strikte beperkingen, waaronder straffen op de verkoop van wiet aan minderjarigen en strenger toezicht op stoned autorijden.

„Doel van de wetgeving die we vandaag introduceren is om de toegang tot cannabis te legaliseren, strikt te reguleren en de toegang te beperken”, zei Bill Blair, een voormalige korpschef in Toronto en nu parlementslid namens Trudeau’s Liberalen, die de totstandkoming van de wet heeft begeleid. Hij wees erop dat het officiële verbod op marihuana in Canada niet werkt: Canadezen, vooral jongeren, behoren tot de actiefste blowers ter wereld.

Overheidswinkels

Hoe de verkoop van marihuana precies in zijn werk zal gaan, moet nog worden uitgewerkt. De Canadese overheid gaat vergunningen verlenen aan telers van cannabis, zoals nu al gebeurt voor medicinale marihuana. Maar het kabinet laat de regulering van de verkoop over aan de provincies, ongeveer zoals de regulering van de verkoop van alcohol. Het is onduidelijk of er overheidswinkels komen, zoals de provincie Ontario die heeft voor alcohol, of particuliere verkooppunten met vergunningen, zoals coffeeshops in Nederland. Ook verkoop per post wordt overwogen. Er mag geen reclame voor cannabis worden gemaakt.

Canada wordt het tweede land ter wereld dat marihuana volledig legaliseert, na Uruguay. Een aantal Amerikaanse staten, waaronder Colorado en Californië, ging Trudeau voor, maar op het federale niveau is het gebruik van marihuana in de Verenigde Staten strafbaar. De Amerikaanse minister van Justitie, Jeff Sessions, wil de oorlog tegen drugs zelfs nieuw leven inblazen.

Met zijn voorstel tot legalisering gaat Canada een stuk verder dan Nederland, dat een internationale reputatie heeft als wietparadijs. In Nederland is het bezit van 5 gram cannabis of minder voor eigen gebruik strafbaar, maar wordt het niet vervolgd; het bezit van 5 tot 30 gram is een overtreding waarop een boete staat van 75 euro.

Belastingopbrengsten

Trudeau, die internationaal bekend staat als progressief vaandeldrager, wil met legalisering de opbrengsten van de wietindustrie uit handen van georganiseerde misdaad halen. Door de legalisering moet de verkoop van cannabis daarnaast worden belast.

De Canadese econoom Avery Shenfeld heeft becijferd dat dat jaarlijks 5 miljard Canadese dollar (3,5 miljard euro) kan opleveren – vooropgesteld dat de legale markt de illegale geheel overvleugelt, wat onzeker is. Veel zal afhangen van het belastingtarief: als het te hoog wordt, blijft de zwarte markt voor gebruikers aantrekkelijk. De regering wil de opbrengsten besteden aan voorlichting over drugsgebruik en behandeling van verslaving.

Omdat Trudeau een parlementaire meerderheid heeft, is het zo goed als zeker dat de legalisering doorgaat.

Een ander doel van legalisering is om politiemankracht vrij te maken voor grotere misdaden, en Canadezen die worden betrapt op het roken van een joint niet langer op te schepen met een strafblad. Nu hangt bijna de helft van de drugsmisdaden in Canada samen met marihuana: in 2015 bijna 50.000 van ruim 96.000 drugsmisdrijven.

Toch is de legalisering van marijuana veel ingewikkelder gebleken voor Trudeau dan toen hij zijn belofte deed. Uit medische hoek bestaat bijvoorbeeld aanzienlijke weerstand. De Canadian Medical Association wijst op gevaren van cannabisgebruik aan de zich ontwikkelende hersens van jongeren. Ook de Conservatieve oppositie heeft daarom bezwaar tegen de plannen.

Maar Trudeau wil de legalisering doorzetten, zeker nu hij onder vuur ligt wegens het breken van een aantal andere verkiezingsbeloftes. Vooral het feit dat hij is teruggekomen op zijn belofte om het Canadese kiesstelsel te hervormen, heeft hem veel kritiek opgeleverd. Omdat Trudeau een parlementaire meerderheid heeft, is het zo goed als zeker dat de legalisering doorgaat.