Column

The Passion en Bach: een Jezus voor het volk en een voor de elite

Zap

De NPO bracht met The Passion een krachtig statement in het diversiteitsdebat. De tv-avond bracht ook mooie muzikale momenten, zoals een eerbetoon aan jazzdrummer Han Bennink bij DWDD en een documentaire over dirigent Reinbert de Leeuw.

Dwight Dissels als Jezus in ‘The Passion’ (KRO/NCRV-EO)

Een zwarte Jezus in The Passion, dat is iets bijzonders. Ook zijn beste vriend Petrus is zwart. Dit is een krachtig statement van de Publieke Omroep in het diversiteitsdebat: de Nederlandse televisie is niet alleen voor witte mensen. Zwarte Nederlanders horen er bij, ze hebben zelfs de hoofdrol.

The Passion, de jaarlijkse paasshow op Witte Donderdag over de terechtstelling van Jezus Christus, was dit keer in Leeuwarden. Het gerechtshof met de zuilen dient als passende achtergrond. Aan het begin kun je de Romeinse prefect Pilatus (John Kraaijkamp jr.) achter het raam zien staan.

Samen met Pilatus zingt Jezus (Dwight Dissels) Zwart Wit van Frank Boeijen Groep: „Denk goed na aan welke kant je staat.” En als er al ongelijkheid is, dan is het in zangkwaliteit. Dissels heeft een prachtige soulstem en Kraaijkamp… tja, die kan weer veel beter acteren dan de anderen.

Verder komen de gebruikelijke Nederlandstalige pophits langs, van Marco Borsato, Bløf, De Kast, De Dijk. Muzikale leider Eric van Tijn maakt van vrijwel ieder nummer een stevig beukende powerballad. Het lijkt of overdonderen belangrijker is dan raken. Dissels maakt indruk in zijn duet met Omri Tindal (Petrus): Ik huil alleen bij jou (Ali B). Zoet, die twee zachte mannen samen. Maar de show wordt gestolen door Elske DeWall, als Maria. Uiteraard met haar Friese liedjes Nije Dei (De Kast) en Wêr bisto (Twarres), maar vooral met de rouwzang voor haar zoon: Dat ik je mis ( Maaike Ouboter).

Jammer dat er niet meer gespeelde scènes in zitten. Begrijpelijk – de cast bestaat voornamelijk uit zangers, die niet zo goed kunnen acteren – maar daardoor mist het verhaal theatrale kracht. De confrontaties tussen verrader Judas (Roel van Velzen) en Jezus worden niet goed uitgespeeld, de arrestatie van Jezus is een tamme bedoening. De kruisiging wordt overgeslagen. En Jezus en zijn moeder komen niet één keer samen in beeld. De zwarte Jezus en de roodharige Maria zouden een mooie piëta hebben gevormd.

Dat gebrek aan drama is vooral jammer omdat de evangelist (Remco Veldhuis) nu al het werk doet, en dat gaat niet goed. Veldhuis is cabaretier, hij heeft een voorstelling gemaakt over de Bijbel: Lang verhaal kort. In zijn rol van evangelist lardeert hij iedere zin met een tenenkrommende grap, waarin hij vergelijkingen met de moderne tijd maakt: „Jezus was eigenlijk een vlogger, een influencer, de oprichter van Faithbook.” “Dit verhaal is ouder dan de Rolling Stones.” Verder gebruikt hij veel vlot bedoelde clichés: „De gevestigde orde baalt stevig”.

Dat was het paasverhaal voor het volk. Primetime op NPO1, drie miljoen kijkers. De culturele elite moest wat langer opblijven. Laat op de avond op NPO 2 was de bijzondere documentaire De Matthäus Missie te zien. Regisseur Cherry Duyns volgt de dirigent Reinbert de Leeuw, die de Matthëus Passie van Bach dirigeert. Op Goede Vrijdag om 13 uur, voor het stervensuur van Jezus, wordt de opvoering uitgezonden op NPO 2.

Bij de eerste scène is die andere Passion meteen weggespoeld: violiste Judith Steenbrink, leider van Holland Baroque, speelt in haar eentje een stukje ‘Erbarme Dich’ in de lege Nieuwe Kerk van Amsterdam. De Leeuw komt naast haar staan en bromt de melodie, terwijl zijn handen door de ruimte fladderen.

Fascinerend om de gepassioneerde De Leeuw aan het werk te zien, en hem te horen vertellen waarom juist dit muziekstuk het allerbeste is. Zijn leven heeft hij gewijd aan de 20ste-eeuwse muziek. Nu hij 78 jaar is, keert hij terug naar de barokmuziek van zijn jeugd. Omdat hij uit een hele andere hoek komt, heeft hij onorthodoxe ideeën over de Matthëus Passie. Sommige delen doet hij bijvoorbeeld tergend langzaam, andere juist heel snel. En hij geeft het orkest moeilijke opdrachten, zoals dat ze de tekst moeten spelen: „Niet ta ta ta”. Steenbrink zegt: „Voor ons musici is het een Erdbeben.” Voor de kijkers ook.

De tv-avond begon ook al met een oude held uit de muziek: jazzdrummer Han Bennink vierde zijn 75ste verjaardag bij DWDD met een enerverend chaotische jamsessie. Eenzelfde passie als bij De Leeuw, en eenzelfde mengeling van levenskracht en broosheid. Han Bennink had 1,1 miljoen kijkers, Reinbert de Leeuw had er 81.000. Goed dat DWDD er is om de kunsten in ere te houden. Anders zouden ze allemaal naar de rand van de nacht worden geduwd.

Wilfred Takken vervangt deze weken Hans Beerekamp.