De zaklampvis is een flitsend visje

Illustratie Irene Goede

Flits, flits, flits! Heb je wel eens in het licht van een knipperlamp gedanst? Van een stroboscoop? Je bewegingen lijken dan heel houterig. Alsof je een robot bent die zich tussen de lichtflitsen razendsnel verplaatst.

Zouden alleen mensen flitsdansen? Nee hoor. In de natuur leven ook flitsers. Het zaklampvisje uit Indonesië bijvoorbeeld. Zaklampvissen hebben lichtgevende vlekken onder hun ogen. En daarmee flitsen ze. Aan, uit, aan, uit, aan. En zo gaat het de hele nacht door.

Waarom doen de zaklampvisjes dat? Dat was lange tijd een raadsel. Maar nu hebben Duitse biologen het ontdekt.

Het licht van de zaklampvis komt uit een soort lichtgevend boontje onder de ogen van de vis. In dat boontje zitten buisjes. Die buisjes zitten vol met lichtgevende bacteriën.

Het zaklampvisje kan het vlekje aan en uit zetten door te knipperen. Dat doen ze niet met oogleden, zoals wij doen. Ze draaien het boontje gewoon naar achteren om het licht uit te zetten. En naar voren als het lampje aan is.

Overdag staan de lichtvlakken uit. Zaklampvissen hangen dan diep in het water rond, in grotten en rotsspleten. Het is beter om geen licht te maken. Voor je het weet heeft een roofvis je gezien.

Maar ’s nachts zwemmen de visjes naar boven. Dan gaat het beginnen. Het knipperlicht mag aan. Flits, flits, flits! De zaklampvis knippert wel 90 keer per minuut.

De biologen zagen de zaklampvissen flitsen op een nacht dat de maan niet schijn. In grote scholen van wel vijftig vissen.

Stel je voor. Vijftig flitsen in het duister. Dat is een verwarrend gezicht. En dat is precies de bedoeling van het geknipper. Zolang de zaklampvissen zigzaggen en knipperen, kunnen roofvissen ze niet volgen. Dáár zwemt er eentje. Nee, daar. Of was het nu toch daar? Flits!

Het flitsen stopt pas als de vissen kleine planktondiertjes vinden. Dan laten ze hun lichtvlek áán staan. In het zachtblauwe schijnsel van hun vlek zien ze precies waar de prooien zwemmen.

De zaklampvis is knipperlicht én zaklamp tegelijkertijd.