Column

Verrassing: de kont van Mae West!

Joyce Roodnat

Als ik het niet zo geweldig vond, zat ik nu te kokhalzen. Acteur Ward Weemhoff grijpt onder zijn hemd, rukt zijn darmen uit zijn lijf en vreet. Dit is het stuk EXOOT, van de geruchtmakende toneelgroep De Warme Winkel. Over modern kolonialisme, over uit eigenliefde ver weg de boel uitvreten. Verderop zakt deze voorstelling door zijn hoeven, maar deze eerste scène is onvergetelijk compromisloos: eet een ander mens en je eet jezelf. Puur surrealisme, stapelgek.

In museum Boijmans bezoek ik de expositie Gek van surrealisme. Dat ‘gek’ slaat op de verzamelaars van surrealistische kunst, en het echoot ook wat ik hier zie: gezegende waanzin.

De surrealistische kunstenaar doet een gooi naar wat er te beleven valt als hij of zij de werkelijkheid beentje licht. Dit bijvoorbeeld, het spookt door in mijn hoofd sinds ik het afgelopen winter zag, in Parijs. Een aquarel van Magritte: ‘Le bain de cristal’ (1946). Een giraf in een wijnglas, aan een drenkplaats. Is dat glas reusachtig groot, of gaat het hier om een mini-giraf? Klinkt idioot – en is volstrekt logisch binnen Magrittes wereld. Omdat hij een mooie schilder is en omdat hij mijn realiteitszin een optater geeft: alles is denkbaar, denk erom.

Magrittes giraf ontbreekt in Boijmans maar er is veel van hem te zien. En van Salvador Dalí. Dalí wordt nu eens verguisd als charlatan en dan weer vereerd als genie. Ik denk dat het een het ander niet uitsluit en dat juist daarin zijn genie schuilt. Mijn favoriete Dalí is gelukkig ook te zien. Een zachte sculptuur. Daar staat het: ‘Mae West Lips Sofa’ – een surrealistische divan die bestaat uit de boven- en onderlip van filmster Mae West. Uit 1938, een jaar dat Mae geen film maakte, wat mij de gelegenheid geeft het meubelstuk op te vatten als een lied van verlangen. Ik verlustig me aan het bollende rode pluche en herken er een van haar aforismen in: „Too much of a good thing can be wonderful.”

Via Mae’s monsterlijke mond versmelt Dalí een wereld van genot met een wereld van dreiging. West was een vervaarlijke filmdiva. Beeldschoon. Mannen zette ze weg als speelgoed. Haar films gingen over verleiding, met haarzelf als dader. Dalí onderwierp zich en maakte de sofa.

Ga zitten, ventje. Wat wordt het, kussen of verslinden?

Allebei, alstublieft, mevrouw.

Ik heb de Mae West Lips Sofa vaak bewonderd, maar het kwam nooit bij me op eromheen te lopen. Nu wel. Hé! De achterkant is niet rood maar roze en zacht. De bank biedt troost met zijn achterkant, wat door de overdondering van die mond onopgemerkt blijft. Maar nu zie ik het. Een kont. De kont van Mae West.