Opinie

Universiteit, geef mij een studie met diepgang

Brede bachelors zijn hip, maar leveren studenten af die van alles een beetje weten. wil middeleeuwenkenner worden en bepleit het omgekeerde: laat studenten al in hun bachelor specialiseren.
Koning David speelt harp; David en Goliath; initiaal uit het Fécamp-psalter, een psalmenboek uit de twaalfde eeuw. Beeld Koninklijke Bibliotheek, bewerking Fotodienst NRC

Brede bacheloropleidingen fuseren steeds vaker tot brede, algemene studies. Dat is zorgwekkend, omdat de universiteit daardoor geen experts meer aflevert. Want binnen zo’n brede studie is het opbouwen van een specialisme onmogelijk.

In mijn bachelor Nederlandse taal en cultuur verdien ik hooguit 45 van mijn 180 studiepunten met vakken over de Middeleeuwen. Maar daarmee krijg ik nog niet de droomtitel ‘mediëvist’. Daarnaast is het vakkenaanbod ook nog eens zeer beperkt. Natuurlijk, ik kan de master Medieval Studies in Utrecht gaan volgen, maar waarom kunnen studenten zich pas in hun masterfase echt diepgaand specialiseren? Nu vul ik immers 135 studiepunten met algemene vakken over neerlandistiek. Het roer moet om: we mogen best fuseren, maar dan in omgekeerde richting.

Naast de reguliere bacheloropleidingen moeten universiteiten specialistische bacheloropleidingen aanbieden die een bepaalde historische periode beslaan, zoals de Tweede Wereldoorlog of de Middeleeuwen. Drie alfadisciplines – geschiedenis, kunstgeschiedenis en literatuurwetenschap – fuseren binnen deze studies. Studenten volgen dan bijvoorbeeld vakken over middeleeuwse bedelaarsliteratuur, over eetgewoonten in middeleeuwse kloosters of over de kunst van Hiëronymus Bosch. Daarnaast volgen ze cursussen die hun basiskennis verschaffen over de historie, de kunstgeschiedenis en de literatuurwetenschap door de eeuwen heen.

Deze interdisciplinaire aanpak levert deskundigen af die niet alleen van alles een beetje weten, zoals nu vaak het geval is bij hippe, brede bachelors waar studenten zelf hun vakken kiezen. Studenten van de specialistische bachelor hebben kennis van de geschiedenis, kunstgeschiedenis en literatuur van een bepaalde periode, waardoor er een wisselwerking tussen die disciplines kan plaatsvinden. Zo’n wisselwerking is er immers ook in de maatschappij. Kunst en literatuur weerspiegelen de historie en de heersende denkbeelden, maar tegelijkertijd kunnen ze ook de historie beïnvloeden, denk aan een boek als Hitlers Mein Kampf.

Daarnaast kunnen kwesties op de grenzen van de vakgebieden eenvoudiger opgelost worden, doordat de wetenschappers van zo’n bachelor over meer kennis beschikken. Om die reden zullen ze bij hun onderzoek ook minder snel belangrijke zaken over het hoofd zien.

Specialistische bachelors zijn een uitkomst voor wanhopige letterenstudenten. Met de illusie meer kans te maken op de arbeidsmarkt, kiezen veel van zulke studenten nu juist voor een brede bachelor. Maar de arbeidsmarkt schreeuwt om academici met diepgaande kennis over een bepaald onderwerp en niet om studenten met oppervlakkige breedtekennis. Bovendien is de interdisciplinaire samenwerking binnen zo’n bachelor een voorproefje van hoe het in het bedrijfsleven gaat. Professionals uit diverse hoeken lossen daar samen problemen op. Dat ze leren samenwerken in de specialistische bachelor helpt studenten juist in het bedrijfsleven.

Financieel zijn dergelijke specialisatiebachelors haalbaar. Ze bestaan namelijk naast reguliere bacheloropleidingen met een deels overeenkomstig vakkenaanbod. De specialistische vakken zijn ook toegankelijk voor studenten van de reguliere bachelors of voor minorstudenten. Juist als de potjes aan de letterenfaculteit bijna leeg zijn, is het relatief voordelig om dergelijke bachelors in te voeren. Binnen meerdere bachelors en minoren kan er geprofiteerd worden van de aangeboden vakken en mogelijk trekt dit zelfs extra studenten.

Kleine bachelors die fuseren tot brede opleidingen zijn slechts verstandshuwelijken die toch wat minder rooskleurig zijn dan ze aanvankelijk lijken. De maatschappij heeft belang bij oprechte huwelijken, die de samenleving weer alfawetenschappelijke experts afleveren met liefde voor hun vak. Mensen zoals ik kunnen dan alsnog mediëvist worden. En zo leefden zij nog lang en gelukkig…