Commentaar

VS keren terug naar standaard positie, voor de EU niet per se een oplossing

En opeens is het alsof er toch een Republikeinse president schuilt in Donald Trump. In een reeks snelle koerswijzigingen in het buitenlandbeleid schuift Trump sinds een week in duizelingwekkend tempo van populistische verkiezingsretoriek naar meer traditionele Amerikaanse posities.

Tijdens zijn verkiezingscampagne haalde Trump bij voorbeeld fel uit naar China dat een vijandig economisch beleid zou voeren. De afgelopen dagen slikte hij een deel van zijn kritiek in en zocht samenwerking. Trump wil China niet meer beschuldigen van valutamanipulatie en over de snel oplopende spanningen rond Noord-Korea twittert hij niet alleen, maar belt hij nu ook met de Chinese leider Xi Jinping.

Zijn kritiek op de NAVO heeft hij genuanceerd. Begin dit jaar zette hij het bondgenootschap nog op stelten door het „achterhaald” te noemen, deze week, tijdens een bezoek van NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg, zei hij dat dat niet meer zo is. De VS staan dus weer waar ze altijd stonden: achter de NAVO. Dat neemt niet weg dat kritiek over de te lage defensiebudgetten in Europa nog voor de nodige fricties kan zorgen.

Opmerkelijk is ook zijn draai ten aanzien van Rusland, zoals we eerder vaststelden. Tot voor kort ijverden de VS onder Trump voor een betere relatie met het Rusland van Vladimir Poetin. Aanwijzingen dat er illegale banden zouden zijn tussen Trumps entourage en het Kremlin leidde zelfs tot parlementair onderzoek.

Deze week bleken volgens Trumps minister van Buitenlandse Zaken, Rex Tillerson, de Amerikaans-Russische betrekkingen op een „dieptepunt” aangeland.

De VS en Rusland staan lijnrecht tegenover elkaar als het gaat om de toekomst van Syrië. De VS vuurden eerst kruisraketten af op een luchmachtbasis van het Assad-regime in Syrië, om vervolgens erop te hameren dat de Russen hun bondgenoot moeten laten vallen. Eerdere pogingen van de regering-Obama om tot een Amerikaans-Russische oplossing voor Syrië te komen, liepen op niets uit. De kans dat het nu snel tot een toenadering zal komen, lijkt nog verder weg. De vraag is ook wat de onderkoelde relatie betekent voor de strijd tegen IS, dat zowel door de VS als door Rusland als vijand wordt gezien.

Voor Europa betekenen de verschuivingen een terugkeer naar een weliswaar vertrouwde, maar niet bijster positieve machtsconstellatie: het Westen vereend tegenover een agressief Rusland. Dat Trump nu vertrouwde opvattingen vertolkt betekent niet dat dat zo blijft en het betekent ook niet automatisch een oplossing voor oude conflicten en bedreigingen.