Laat arme mensen niet solliciteren naar muziekles

Een speciaal potje voor muziekles dwingt ouders om te moeten solliciteren naar financiële steun. Dat is vernederend, zodat ze daar meestal geen zin in hebben, schrijft Laura Batstra.

ANP Erik van 't Woud

Door Laura Batstra

Mijn goede vriend Wim is muziekleraar. Hij geeft arme en rijke kinderen les, tegen een bijzonder laag tarief. Zo’n laag tarief dat hij zelf rondkomt van een salaris beneden uitkeringsniveau. Om laagdrempelig te blijven, wil hij zijn lessen echter niet duurder maken. Er zijn wel ‘potjes’ bij de gemeente voor minima, maar omdat Wim zelf arm is begrijpt hij dat het voor mensen met weinig geld vervelend is om dat steeds maar te moeten vertellen aan de gemeente of andere instanties.

Veel professionals met armoedebestrijding in hun takenpakket begrijpen dat niet. In ons buurthuis te Zuidhorn organiseerde Wim maandelijks de KoopAvondBlues (KAB), gezellige avonden waarop de leerlingen optraden en ouders en andere belangstellenden kwamen kijken. In ruil daarvoor mocht hij van de Stichting Welzijn gemeente Zuidhorn (SWgZ) twee middagen in de week het buurthuis als oefenruimte voor zijn leerlingen gebruiken. Een mooi deal, die door de Stichting Welzijn echter werd opgezegd omdat de KAB onvoldoende winstgevend bleek te zijn met kinderen die ranja en ouders die zich niet lens dronken. Wim moest voortaan het voor hem onmogelijke bedrag van 240 euro per maand betalen voor de middagen waarop zijn kinderen in het buurthuis oefenden. ,,Als je dat niet hebt, dan doe je toch gewoon je lesgeld omhoog”, stelden de welzijnswerkers. Op het argument dat muziekles voor iedereen toegankelijk moet zijn zeiden ze monter: ,,Dan maken we toch een potje waar mensen die het niet kunnen betalen een beroep op mogen doen.”

Nooit arm geweest

Deze welzijnswerkers hebben waarschijnlijk goede bedoelingen, maar ze zijn overduidelijk nooit langdurig arm geweest. Ze leven zich niet in in de doelgroep die ze moeten bedienen en staan daarin helaas niet alleen. Stichting Leergeld bijvoorbeeld doet prachtige dingen voor kinderen, maar voordat ze dat doen komen ze wel eerst twee man sterk bij ouders thuis “de financiële situatie beoordelen”. Zouden ouders tijdens dat bezoek nog wel koffie en een koekje van AH durven te presenteren? Of dreigt dan het oordeel ‘niet arm en zielig genoeg voor onze steun’?

De SER concludeerde recentelijk dat armoedebestrijding in Nederland faalt. Ze noemt daarvoor allerlei redenen, maar niet de volgende: ons huidige armoedebeleid is denigrerend en vernederend! Omdat er nauwelijks gebruik wordt gemaakt van voorzieningen (‘potjes’), wil men armoederegisseurs aanstellen. Maar arme mensen willen geen goed betaalde regisseurs die zich met hun leven gaan bemoeien. Ze willen zelf een toereikend inkomen hebben en in een betaalbare woning wonen. Ze willen zelf kleding, muziek en sport voor hun kind betalen in plaats van hiervoor door het stof te moeten bij potjesbeherende medeburgers die meer geluk hebben gehad in hun leven en wel geld hebben.

Iemand als muziekleraar Wim snapt dit en handelt ernaar met zijn bodemprijzen voor muziekles. Het is schrijnend dat juist professionals die betaald worden om arme kinderen en gezinnen te helpen, hem daarbij hinderen. Wim en de Welzijnswerkers is niet alleen een mooie Suske&Wiske titel, maar ook een casus die het grote probleem achter de falende armoedebestrijding illustreert. Beleidmakers en -uitvoerders kennen doorgaans de harde realiteit van het leven in armoede niet, en hebben de schaamte en vernedering die gepaard gaan met het steeds weer om hulp moeten vragen nooit hoeven ervaren. Zolang ze zich dit vanuit hun bevoorrechte posities niet beseffen, en blind zijn voor de kennis van ervaringsdeskundigen, kan het lang duren voordat het vernederende en falende armoedebeleid plaatsmaakt voor een humaan bestaanszekerheidbeleid, zonder toeslagen, potjes en armoederegisseurs en met acceptabele lonen, betaalbare woningen en dito voorzieningen.

Laura Batstra is universitair hoofddocent orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Blogger

Maarten Huygen

Maarten Huygen is redacteur onderwijs. Hiervoor was hij onder andere chef opinie, commentator en verslaggever voor NRC. Hij woonde 11 jaar in Washington, in de vroege jaren tachtig voor omroepen en bladen, in de vroege jaren negentig voor NRC.