Europees hof: Russische overheid faalde bij aanslag Beslan

Rusland is volgens het Europese Hof voor de Rechten van de Mens deels verantwoordelijk voor het hoge dodental bij het gijzeldrama in Beslan in 2004.

Een lid van de Russische veiligheidsdiensten redt een kind kort na het beëindigen van het gijzeldrama in 2004. Foto Anatoly Zhdanov/AFP

Rusland heeft enorme fouten gemaakt in de aanpak van de terroristische aanslag bij een school in Beslan, Noord-Ossetië. Dat oordeelde het Europese Hof voor de Rechten van de Mens op donderdag in een zaak aangespannen door nabestaanden van de aanslag. Islamitische jihadisten uit het noordelijke gedeelte van de Kaukasus namen in 2004 duizend mensen in gijzeling. Tijdens de bestorming van de school door de Russische veiligheidsdiensten kwamen meer dan 330 mensen om het leven, van wie 186 kinderen.

Volgens het hof hebben de veiligheidsdiensten gefaald bij het opstellen van een plan voor de bestorming. Ook zetten zij veel groter wapentuig in dan nodig, zoals granaatwerpers en tankgeschut. “Dat leidde tot meer sterfgevallen onder de gijzelaars”, schrijft het hof. Zo heeft Rusland volgens het hof artikel 2 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens geschonden, het recht op leven.

Ontoereikend gehandeld

Het hof rekent het de Russische regering ook aan dat zij ontoereikend heeft gehandeld in de aanloop naar het gijzeldrama. De autoriteiten hadden dagen van tevoren uitgebreide informatie in handen over de plannen van de terroristen, maar slaagden er niet in preventieve maatregelen te nemen. Zo werd de school niet beter beveiligd of zelfs maar van te voren gewaarschuwd over de terreurdreiging.

Daarnaast oordeelde het hof dat er niet gedegen genoeg onderzoek is gedaan naar de aanslag. Er is niet genoeg forensisch onderzoek gedaan en van een derde van de slachtoffers is de doodsoorzaak niet eens bekend. Ook is er niet gelet op welke specifieke wapens de Russische veiligheidsdiensten hebben ingezet bij de bestorming. Bovendien hebben de autoriteiten vaak geweigerd om informatie te delen over het onderzoek.

De Russische regering moet van het hof een som van iets minder dan 3 miljoen euro aan schadevergoeding betalen aan slachtoffers en nabestaanden van de aanslag.

Kremlin oneens

Het Kremlin zegt het “oneens” te zijn met de uitspraak van het Europese Hof. De conclusies van het hof zijn gebaseerd op een “hypothetische inschatting” en daarom “onacceptabel”, aldus een woordvoerder tegenover persbureau Reuters.

Het Kremlin is van plan om in beroep te gaan tegen de uitspraak. Het hof zou zich onvoldoende bewust zijn van het gewicht van de situatie in Beslan indertijd en niet alle details over het handelen van de veiligheidsdiensten in handen hebben.

Beslan

Dertig Tsjetsjeense separatisten staken in 2004 de grens over tussen de autonome republieken Ingoesjetië en Noord-Ossetië. Kort nadat de eerste schooldag van het jaar begonnen was, bestormden zij een nabijgelegen school en namen meer dan duizend mensen in gijzeling in de gymzaal. De eisen van de terroristen waren politiek van aard. Ze executeerden al snel meerdere gijzelaars.

Onderhandelingen met de gijzelnemers mislukten. Twee dagen later, op 3 september, vielen de Russische veiligheidsdiensten de school binnen. Er vonden meerdere explosies plaats. Na hevige gevechten wisten de veiligheidsdiensten de school veilig te stellen. Inmiddels waren meer dan 330 mensen overleden, van wie twaalf leden van de veiligheidsdiensten.