EU-plan verdelen migranten ligt nu ineens wel op schema

Herplaatsen van vluchtelingen

De EU sprak af om 160.000 vluchtelingen, die in Italië of Griekenland aankwamen, te gaan verdelen. Nu blijken slechts 33.000 mensen in aanmerking te komen.

Foto Eleftherios Elis/AFP

De Europese Commissie die in februari nog waarschuwde dat lidstaten meer vluchtelingen moesten gaan opvangen uit Griekenland en Italië, zegt nu dat deze goed bezig zijn. Vijf maanden voor de deadline van september 2017 blijkt dat geen 160.000, maar slechts 33.000 vluchtelingen in aanmerking komen voor herplaatsing, of ‘relocatie’, vanuit Italië, Griekenland en Turkije naar een ander EU-land.

De verantwoordelijke eurocommissaris Avramopoulos zei woensdag dat nu blijkt dat het plan werkt. De relocatie-afspraken zijn in september 2015, toen de vluchtelingencrisis nog maar een paar maanden het nieuws domineerde, gemaakt. Het doel was om de twee drukste aankomstlanden te ontlasten. De Commissie zei toen dat 160.000 mensen eerlijk verdeeld zouden moeten worden onder de andere Europese lidstaten. Hongarije en Polen lieten al snel weten hier niet aan mee te zullen doen. Denemarken excuseerde zich ook. Nederland had volgens die afspraken de taak om 8.712 van de 160.000 vluchtelingen op te vangen, voor september 2017. Tot nu toe heeft Nederland er 1.637 opgevangen.

Maar het cijfer 160.000 was gebaseerd op een schatting. „Toen ze die afspraak maakten waren de vluchtelingen nog niet geïdentificeerd”, zegt Lenny Reesink, een Brusselse beleidsmedewerker voor Vluchtelingenwerk Nederland. Toen een tijdje later wél duidelijk werd hoe die tientallen duizenden vluchtelingen die inmiddels in Italiaanse en Griekse vluchtelingenkampen verbleven, heetten – en waar ze vandaan kwamen – bleek een groot deel van hen geen kans te maken op relocatie.

Veel mensen voldoen niet aan de voorwaarden: de persoon moet voor 20 maart 2016 (de dag dat de Turkijedeal inging) zijn aangekomen in Europa en moet uit een geschikt herkomstland komen.

Omdat vluchtelingen uit landen als Irak en Afghanistan in minder dan 75 procent van de gevallen asiel krijgen in een EU-land, mogen alle vluchtelingen uit die landen niet herplaatst worden. Mensen die wel in aanmerking komen zijn voornamelijk gevlucht uit Eritrea, Bahrein, Jemen en Syrië. En van die groep zijn er volgens de Europese Commissie, momenteel nog maar 14.000 in Griekenland en 3.500 in Italië. Volgens cijfers die de UNHCR, de vluchtelingentak van de Verenigde Naties, vorige week naar buiten bracht zijn sinds september 2015 al 16.304 mensen herplaatst naar andere EU-landen. Opgeteld bij die groep die nog herplaatst kan worden uit Griekenland en Italië zijn dit er 33.000.

In totaal verblijven in Griekenland nu meer dan 60.000 vluchtelingen. Dagelijks komen er boten aan. De afgelopen maanden kwamen in Italië meer dan 24.000 vluchtelingen aan. In 2016 waren dat er 181.000. „Door de 75-procentsnorm kunnen heel veel vluchtelingen niet weg uit Italië en Griekenland. Alsnog blijven die kampen overvol en kunnen kinderen lange tijd niet naar school”, zegt Reesink. Ze moeten daarom het percentage van 75 procent verlagen naar 60 procent, stelt Bill Frelick, van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch voor.