Dijksma deelt miljoenenboete uit aan NS en ProRail

De staatssecretaris is niet tevreden over de treindienst op de hogesnelheidslijn richting België.

Reizigers staan in een Intercity Direct. De drukte in de treinen is een kritiekpunt van staatssecretaris Dijksma. Foto Evert Elzinga / ANP

De NS en ProRail krijgen van demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA, Infrastructuur) een boete van in totaal 2,3 miljoen euro opgelegd. Dijksma is niet tevreden over de prestaties van de hogesnelheidslijn (HSL) richting België. Dat schrijft ze vandaag aan de Tweede Kamer.

Het grootste deel van de boete komt voor de rekening van de NS. Dat bedrijf moet 1,25 miljoen euro betalen. Dijksma levert kritiek op de Intercity Direct-verbinding, die opereert op het HSL-spoor tussen Amsterdam en Breda. De treinen arriveren te vaak later dan gepland, en reizigers moeten te vaak staan.

Zitplaatsen

Vooral wat zitplaatsen betreft heeft de NS zijn zaakjes volgens Dijksma niet goed op orde. Ze wil dat 97,5 procent van de treinpassagiers in de spits binnen een kwartier na instappen kan zitten. Nu is dat 87,6 procent. Op het gebied van stiptheid zit de NS net onder de eis. 93,7 procent van Intercity Direct-treinen rijdt nu op tijd, terwijl de eis op 94 procent ligt.

Het is de tweede keer op rij dat de NS niet voor voldoende zitplaatsen kan zorgen in de Intercity Direct. De vervoerder krijgt van Dijksma nog één jaar de tijd verbeteringen te bewerkstelligen. Lukt dat niet, dan moet de NS op HSL-traject voortaan samenwerken met een concurrerende vervoersmaatschappij. Er loopt al een marktonderzoek dat bekijkt welke bedrijven de treinverbinding op de HSL kunnen verbeteren. Arriva, onderdeel van Deutsche Bahn, heeft al interesse getoond.

Achilleshiel

Voor het gebrek aan stiptheid moet ook ProRail een boete betalen, van 1,05 miljoen euro. Vanaf dit jaar houdt Dijksma de NS en ProRail gezamenlijk verantwoordelijk voor het op tijd rijden van de treinen op de HSL.

Dijksma noemt de treinverbinding op de HSL een “achilleshiel”. “Dit moet écht beter. Want net als op de rest van het spoor hebben reizigers op deze lijn recht op een zitplaats en een trein die op tijd rijdt.”

Symboolpolitiek

NS-topman Roger van Boxtel reageerde donderdagochtend tegenover NRC geprikkeld op de boete:

“Ik ben niet zozeer boos, wel teleurgesteld en verbaasd. Begin vorig jaar hebben we een verbeterprogramma aangekondigd, de prestaties zijn in de tweede helft van het jaar verbeterd. Welk doel dient deze boete dan? Meer druk hebben we echt niet nodig, we werken er hard aan.”

Van Boxtel vindt de boete “symboolpolitiek”. Volgens hem ligt de oorzaak van het probleem niet bij de NS, maar bij de infrastructuur van de HSL. “Die lijn is designed for disaster, dat weet iedereen. Maar ja, er is geen geld om de infrastructuur aan te pakken.”

Of de NS in beroep gaat tegen de boete, kon Van Boxtel nog niet zeggen. ProRail-baas Pier Eringa is volgens persbureau ANP ook niet blij met de maatregelen van Dijksma. “Niet vanwege het geld, maar vanwege de reputatieschade die het ons oplevert.” Eringa zegt dat ProRail er hard aan werkt om de betrouwbaarheid van de HSL te verbeteren.

Fyra

Het HSL-spoor was aanvankelijk bedoeld voor de snelle Fyra-treinen, die eind 2012 gingen rijden. Door technische problemen met het materieel, werd de Fyra amper een half jaar later alweer geschrapt. De treinen gingen voor een fractie van de aankoopprijs terug naar de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda. Het debacle kostte de NS vele tientallen miljoenen euro’s.

De Intercity Direct-treinen die sinds 2013 de Fyra vervangen, hebben eveneens een reputatie op het gebied van defecten en uitval. Begin 2016 viel meer dan 10 procent van de ritten uit. Uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu kwam eind vorig jaar de verwachting naar voren dat de betrouwbaarheid van de Intercity Direct-dienst voorlopig niet zal verbeteren.