Column

Die groene economie, wie betaalt die?

Wij wachten dus nu geduldig op het klimaatkonijn dat uit de hoed van de formatie komt zetten. Dat konijn waarover de partijen volgens groene VVD’er Ed Nijpels ten onrechte weinig spraken tijdens de verkiezingscampagne. Maar waaraan wel een zodanig fors prijskaartje hangt dat de burgers er wel eens boos van kunnen worden, waarschuwde hij.

Mijn vraag is vooral: wie betaalt? En wie profiteert? Want als je zo eens rondleest en -luistert in de polder en bij de groene adviseurs van de politiek, dan staan we aan de vooravond van een complete verandering van ons leven. We moeten van het gas af, er zouden warmtepompen moeten komen in onze huizen, elektrische auto’s moeten normaler worden, alle gebouwen geïsoleerd, afval bestaat niet meer want we hergebruiken alles. Als je het leest, kun je niet geloven dat het allemaal gaat gebeuren. Maar de voorstellen klinken breed.

Zulk meeslepend klimaatbeleid is veelvormig. Het kan alle kanten op, ook mislukte kanten. Dat betekent: subsidies, compensaties, verplichtingen, belastingen, you name it. Het betekent nieuwe geldstromen. Want deze veranderingen gaan zonder twijfel gepaard met financiële aanmoediging en straf.

Wie krijgt aanmoediging en wie straf? Uit het bedrijfsleven komen twee signalen die mijn argwaan wekken. Aan de ene kant hoor ik voortdurend dat het grote bedrijfsleven sneller wil vergroenen, dat ze aandringen op stevige maatregelen. Dat ze om zijn. Prachtig.

Aan de andere kant blijkt Henk Kamp die grote bedrijven te moeten dwingen om hun afspraken over het klimaat na te komen. Bijna vier jaar geleden sloot het bedrijfsleven het Energieakkoord, vorige week meldde de demissionaire VVD-minister „verheugd” aan de Tweede Kamer dat de „energie-intensieve industrie” bereid is die afspraak daadwerkelijk na te komen. Na dreiging met maatregelen, dat wel.

Hoe moet ik die twee zaken rijmen? We zijn ‘om’ maar onze afspraken komen we niet na tenzij een minister in onze nek gaat hijgen. Of zijn we om omdat er wat te halen valt?

Het CBS berekende in augustus wie broeikasgas uitstoot en wie de energiebelasting betaalt. 80 procent van de uitstoot komt van producenten, maar zij betalen nog niet de helft van de belastingen op energie. Huishoudens dragen nog geen vijfde bij aan de uitstoot, en betalen meer dan de helft.

Dat is logisch, zeggen kenners, want die grootverbruikers moeten concurreren op de wereldmarkt, voor je het weet gaan ze weg. Of ze berekenen het door in de prijzen, daar heeft de burger ook niks aan. Ja de burger is een makkelijker doelwit. Die kan niet weg, die kan niets doorberekenen (behalve bij de volgende verkiezingen) én heeft zeer weinig interesse voor het onderwerp. Maak het lekker ingewikkeld en wellicht heeft hij het überhaupt niet door.

Marike Stellinga vervangt tijdelijk Tom-Jan Meeus op deze plek.