Column

David Irving vindt troost

Een morbide samenloop van omstandigheden: terwijl in Nederland de film Denial over Holocaustontkenning in première gaat, doet Marine Le Pen haar uitlatingen over Frankrijk dat niet verantwoordelijk zou zijn voor een razzia in Parijs tegen Joden.

De uitspraken van Le Pen bevestigen de hardnekkigheid van allerlei giftige beweringen over de Holocaust. Zal een film als Denial daaraan een einde maken?

Denial is een uitstekende, zelfs meeslepende film, ook al is het happy end – een vernietigend vonnis voor de Holocaustontkenner David Irving – bekend. Als toeschouwer in de bioscoop ga je mee in de euforische blijdschap bij de tegenstanders van Irving, onderzoeker Deborah Lipstadt en haar juridische team. Toch lijkt het me voorbarig om te veronderstellen dat zo’n film een einde kan maken aan allerlei malafide speculaties.

De Volkskrant vroeg aan Deborah Lipstadt of met het vonnis in 2000 van de Britse rechter een einde was gekomen aan de Holocaustontkenning. „Wel aan de Holocaustontkenning zoals Irving die bedreef”, antwoordde ze. „Wat ervoor in de plaats is gekomen, is de relativering van de Holocaust of de aansporing erover op te houden. Je komt het tegen bij de loony left in Groot-Brittannië: Ken Livingstone en Jeremyn Corbyn, die de Holocaust reduceren tot excuus voor het bestaansrecht van de staat Israël. Maar ook bij extreem-rechts in Duitsland, waar Björn Höcke van de AfD bezwaar maakt tegen het Holocaustmonument in het centrum van Berlijn. Eigenlijk is dat veel gevaarlijker dan Holocaustontkenning.”

Dat klopt, maar waarom? Omdat aan het einde van alle relativering toch weer die ontkenning opdoemt, of op z’n minst – Lipstadt geeft het zelf al aan – de onverschilligheid voor de feiten. Marine Le Pen is daar met haar recente uitlatingen een pijnlijk voorbeeld van. Hoe „lijp links” en „ranzig rechts” elkaar hier ontmoeten – het zou grappig zijn als het niet zo weerzinwekkend was.

Volgens Lipstadt is David Irving door het Britse vonnis definitief ontwapend. Ik help het haar hopen, maar voorlopig ben ik minder optimistisch. Zeker, in academische kringen is zijn reputatie onherstelbaar vernietigd, maar voor de kwaadwillige ontkenners zal dat geen verschil maken. Zij hebben tegenwoordig een machtig wapen om hun valse feiten te verspreiden: het internet.

James Libson, een jonge advocaat uit het juridische team van Lipstadt, vertelde dit jaar in The Guardian dat hij en zijn collega’s er destijds van uitgingen dat het vonnis een einde zou maken aan de Holocaustontkenning. „We waren zo naïef om te denken dat internet daarbij zou helpen. Maar het omgekeerde is gebeurd.”

Hij was zich daar niet van bewust geweest, totdat hij op internet de walgelijke commentaren („holohoax”) las die onder de vertoonde trailer van Denial verschenen. Het waren er meer dan 4.000. „Ik kon het niet geloven (…) Het is enorm verontrustend. Het is eigenlijk erger dan Irving was omdat men zo beledigend is.”

En Irving, die in 2006 ook in Oostenrijk veroordeeld werd voor hetzelfde vergrijp en daar 13 maanden gevangen zat? Voor hem biedt internet troost. „Geschiedenis evolueert”, zei hij tegen The Guardian. „De waarheid over de Holocaust komt geleidelijk naar boven. Dankzij internet vindt de nieuwe generatie me.”