Aan deze leegstand komt een einde

Paleis en landgoed Soestdijk

Voor het kopen van Paleis Soestdijk zijn nog drie kandidaten over. Komt er een gratis park? Zelfvoorzienende horeca? Een grote kas?

Het 17de-eeuwse Paleis Soestdijk was de residentie van Juliana en Bernhard. Sinds 2004 staat het leeg. Foto Caspar Huurdeman

Als je Nederlanders vraagt welke paleizen en landgoederen ze kennen, noemen ze: 1. Paleis Het Loo (58 procent); 2. Paleis Soestdijk (47 procent); en 3. Het Paleis op de Dam (24 procent). Dat deden althans zo’n duizend mensen in een representatieve steekproef van Made by Holland. En dat is weer een van de drie partijen die bieden op Paleis Soestdijk en het bijbehorende landgoed.

Wat die Nederlanders ook vinden: goed dat het paleis een nieuwe bestemming krijgt, want het is zonde dat het leeg staat. Maar ook, zei een kwart: de verkoop moet er niet toe leiden dat dit erfgoed in commerciële handen valt.

Nog twee weken hebben drie consortia om het ‘beste bod’ uit te brengen op het voormalig woonhuis van koningin Juliana en prins Bernhard, dat nu nog in bezit is van het Rijksvastgoedbedrijf. Woensdagavond hield het Nationaal Ensemble Soestdijk een informatieavond voor omwonenden, drie weken geleden deed Made by Holland dat al. De derde partij is Eden Soestdijk. Alle drie de consortia bestaan uit bouwbedrijven, architectenbureaus, organisatieadviesbureaus en een enkele natuurorganisatie.

Vertrouwelijke informatie

Welke partij maakt de meeste kans? Eerder schreef minister Blok (Wonen, VVD) de Tweede Kamer dat de drie overgebleven plannen (uit 120 inzendingen) kwalitatief gelijkwaardig waren: ze haalden „minimaal een 6” op alle criteria, waaronder ‘duurzaam en passend’, ‘zorgvuldige restauratie’ en ‘langdurige instandhouding van het ensemble’. Hoeveel ze per criterium precies scoorden, vermeldt de brief niet. Dat was vertrouwelijke informatie.

De brief dateert van oktober. Intussen bevatten de sites van de consortia meer details over hun plannen. Made by Holland heeft er behalve de steekproef zelfs een ‘volledig plan’ van 79 pagina’s op staan, waarin wordt uitgelegd hoe Soestdijk een ‘proeftuin voor innovatie’ wordt: wetenschappelijke instituten, bedrijven en starters moeten er een plek vinden om zich te presenteren. Ook komt er horeca („We ontwikkelen een concept voor vergaand selfsupporting farming: de horeca haalt zijn groente, fruit en eieren uit de eigen gaarden en tuinen”) en zullen er woningen verschijnen. Het bos wordt opengesteld voor publiek.

Elk jaar een ‘blockbuster’

Het Nationaal Ensemble Soestdijk – „een werknaam”, het consortium heeft het liever over de ‘Plannen Buitenplaats Soestdijk’ – liet woensdagavond aan inwoners van Soest en Baarn zien hoe zij straks in een „gratis toegankelijk park” kunnen „wandelen, fietsen, hond uitlaten, spelevaren”. Ook is het park geschikt voor „muziek, openluchtfeesten, sport en spel, paardrijden, eten en drinken, picknicken, barbecueën, trouwen en bijzondere evenementen”. Het paleis wordt gerestaureerd, erin en in de omgeving „komen culturele evenementen en thematentoonstellingen, geïnspireerd op de buitenplaatsactiviteiten van weleer”. Verder wordt er een ‘Grand Canal’ aangelegd en een Paviljoen gebouwd, bestemd voor moderne kunst, cultuur en design („Met elk jaar een nieuwe blockbuster – bijvoorbeeld over Van Gogh, Mondriaan of de geschiedenis van Soestdijk”). Ook in dit plan komen er woningen op het terrein.

Een slingerende kas

Eden Soestdijk ten slotte legt onder de noemer ‘Van paleis naar paradijs’ de nadruk op duurzaamheid. Paleis Soestdijk wordt een informatiecentrum, door het park gaat een dome-vormige kas slingeren waarin zowel het poolklimaat als het tropisch regenwoud wordt nagebootst („In deze imposante kas leren bezoekers op een interactieve wandeling door spectaculaire landschappen over circulariteit, ecologisch evenwicht maar ook over de sociale aspecten van duurzaamheid”). Het is geïnspireerd op het Eden Project in Cornwall (Verenigd Koninkrijk), „waar jaarlijks meer dan een miljoen bezoekers met plezier leren over de natuur en gemotiveerd worden om duurzamer te leven”. Eden Soestdijk verwacht „jaarlijks meer dan een half miljoen bezoekers” vanaf 2020. In juni wordt bekend wie Soestdijk gaat verwerven.