Zwarte horror is Blacula voorbij

Horror met een zwarte held is schaars. Laat staan horror die inspeelt op de leefwereld en angsten van Afro-Amerikanen, zoals in de onverwachte Amerikaanse hit Get Out.

Chris (Daniel Kaluuya) en zijn vriendin Rose (Allison Williams) in Get Out.

‘Ik ben de enige zwarte gast hier. Besef je wel hoe precair dat mijn situatie maakt?’ Dat is de geestige retorische vraag die T-Dog stelt in zombieserie The Walking Dead.

Inderdaad: in veel actie-, horror- en sciencefictionfilms met zwarte personages zijn zij de eersten die het loodje leggen, liefst op gruwelijke wijze. De lijst van in films voortijdig gesneuvelde zwarte personages is eindeloos: van de Afro-Amerikaanse soldaat in Aliens tot de paranormale chef-kok in The Shining.

Maar slachtoffer zijn is nog altijd beter dan monster: de rol die tot de jaren zestig hooguit voor zwarten in horrorfilms was weggelegd. Ze figureerden als woestelingen en kannibalen. Zo wordt King Kong door velen gezien als symbool van het losgeslagen zwarte libido, dat geobsedeerd zou zijn door blond vlees. In de jaren dertig en veertig werden er zombiefilms gemaakt die zich afspeelden op Haïti. Middels voodoorituelen van plaatselijke heksen of perfide plantage-eigenaren worden dode zwarten weer tot leven gewekt en tewerkgesteld als slaven.

Maar paradoxaal genoeg was de eerste moderne zombiefilm, nu met blanke zombies, een doorbraak voor de zwarte actieheld. Night of the Living Dead (1968) – een lichtend voorbeeld voor Get Out-regisseur Jordan Peele – had de zwarte, charismatische held Ben, gespeeld door Duane Jones, in de hoofdrol. De maker, George A. Romero, claimde niet op huidskleur te hebben gelet bij de casting, maar hij castte in vrijwel al zijn latere films zwarte acteurs. Ben is geen zwart stereotype maar een genuanceerd personage dat slim, sterk en vindingrijk de zombies van zich afhoudt, maar ook inschattingsfouten maakt. In de finale wordt hij tragisch neergeschoten door een bende rednecks die hem voor een zombie aanziet. In eerdere scènes hangen zombies aan bomen te wiegen, een referentie aan lynchpartijen in het Zuiden.

Duane Jones speelde ook mee in de cultvampierfilm Ganja & Hess en was een voorloper van de blaxploitation-films uit de jaren zeventig. Blaxploitation leverde de nodige zwarte varianten op klassieke horrorfilms op: Blacula, Blackenstein en Dr. Black, Mr. Hyde.

Het duurde tot eind jaren tachtig voor zwarte helden ook in horror voor een breed publiek op monsters en vampiers mochten jagen: zie Danny Glover in Predator 2, Wesley Snipes in Blade en Will Smith in I Am Legend.

Night of the Living Dead effende het pad voor een lichting zwarte horrorregisseurs die films wilden maken met interessante zwarte personages. De beste van die horrorfilms geven direct of indirect sociaal en maatschappelijk commentaar. Zo weerspiegelt Candyman de blanke angst voor het zwarte getto. Het zijn films die verwijzen naar de horreur van de slavernij, discriminatie, politiegeweld, met Afro-Amerikanen als slachtoffers van wit vampirisme. Get Out, een verrassend grote hit in de VS, geeft een mooie draai aan die maatschappijkritische traditie.