Waarom zit er soms een rood vlekje in een kippenei?

Wekelijks zoekt de redactie wetenschap het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag: wat doet dat rode puntje in mijn ei?

Gekookt ei met rood puntje Foto Hester van Santen

Soms zit er in een paasei iets wat je niet verwacht. Kersenganache bijvoorbeeld, of pecan-kokos-vulling. Dan zijn kippeneieren een stuk overzichtelijker, bij de paasbrunch.

Maar af en toe zit daar toch ook een surprise in: een rood vlekje of korreltje zo groot als een speldenkop. Je gedachten dwalen dan af naar het nieuwe leven dat dit zachtgekookte ei had kunnen worden. Het is toch geen beginnetje van een embryo?

Nee, verzekert Elly Vogelaar, hoofdredacteur van het online-vakblad Aviculture Europe. „Een beginnend kippenembryo is beslist geen puntje.” Zodra een embryo zo groot is dat je het met het blote oog kunt zien, op de tweede dag, zie je ook al bloedvaten op de dooier. Een hobbykippen-houder zoals zij eet aldoor eieren die door de haan bevrucht zijn. Maar als de eieren meteen geraapt worden, koelen ze af en komen de kuikentjes niet tot ontwikkeling.

Bij een commerciële legkip komt al helemaal geen haan in de buurt, legt Ruud Zanders uit. Hij is docent pluimveehouderij bij de Aeres Hogeschool in Dronten. „De haantjes worden als kuiken al gedood – vergast. Daar kun je van alles van vinden, maar dat is weer een ander verhaal.”

Een vrije-uitloopkip zou in theorie een loslopende haan tegen het lijf kunnen lopen. Maar in de praktijk niet, zegt Zanders. Die terreinen zijn groot, er staat een hek omheen, en kippen blijven het liefst in de buurt van de stal. De Nederlandse vrije-uitloopkippen zitten trouwens al sinds het najaar binnen, vanwege de vogelgriep. Daar komen nooit embryo’s van.

Wat zo’n rood puntje wel is, hebben kippenkenners al lang geleden uitgezocht. Het is een blood spot: een bloedpropje van de legkip, uit de eierstok of de eileider.

Korte anatomische uitleg. Uit de eierstok van een fitte legkip plopt elke dag een eigeel, al echt op eidooiergrootte: de ovulatie. Die dooier belandt via een trechter in de eileider, net als bij de mens. Maar in de eileider gaat het er heel anders aan toe. De eileider is een productielijn die, in 24 à 28 uur, van een dooier een ei maakt.

Al in de trechter komt er een vlies om de dooier. Dan schuift het ei-in-spe op in de eileider. Daar groeit het eiwit aan, en het schaalvlies. Weer verder, en de kip pompt het eiwit vol met water en zouten. Tot slot belandt het ei in de schaalklier, waar de schaal wordt gevormd. Na minstens 15 uur in de schaalklier is het ei klaar, en kan het door naar de uitgang.

Rode puntjes in eieren ontstaan tijdens dat proces. Als er in de eileider een haarvat springt, krijgt het ei een bloedvlek. Of er komt – dat is zeldzamer – een stukje weefsel van de eileider los. Dan heet het rode puntje een meat spot. Ruud Zanders schat dat in maximaal een half procent van de eieren in de supermarkt een bloedvlekje zit, met het formaat van een vuiltje in je oog. Eieren met grotere bloedvlekken worden afgekeurd tijdens het doorlichten (‘schouwen’) van de eieren, bij het eierpakstation.

Leuke anekdote voor bij het paasontbijt: aan de plek van de bloedprop in het ei kun je zien waar in de kip die is ontstaan. Ligt het propje op de dooier, dan had de kip een bloedinkje in de eierstok of de trechter. Ligt het propje in het eiwit, zoals op deze foto, dan knapte er een haarvaatje verderop in de eileider. Je kunt zo’n bloedvlekje gewoon eten, zegt Elly Vogelaar. „Maar ik wip het er ook altijd even uit.”