Lynchfilmpje Sylvana Simons? ‘Ik knutselde gewoon wat’

Rechtszaak Belediging van Sylvana Simons

Het OM eist werkstraffen tegen vijf mannen wegens belediging Sylvana Simons. Gedachteloosheid, zeggen ze. „Het gebeurde gewoon.”

Foto KOEN VAN WEEL/ANP

Het is tegen het einde van de middag als Sylvana Simons tranen in haar ogen krijgt. Het is de eerste van twee zittingsdagen van rechtszaken tegen 22 mannen die haar op internet beledigd zouden hebben. De hele dag al hoort ze hoe de mannen haar op internet uitmaakten voor „Surinaams neuksletje”. Hoe ze „afgeschoten” en „aan de galg gehangen” moest worden. Hoe de 37-jarige Marcel K. een filmpje in elkaar knutselde waarin Simons gelyncht wordt en aan een boom opgehangen. Op het moment dat de officier van justitie haar requisitoir tegen die man houdt, begint ze te snikken.

Eerder op de dag heeft Simons de verdachten, deze woensdag in totaal zes van wie vijf in openbare zitting, toegesproken. Ze maakt gebruik van het spreekrecht dat ze als slachtoffer heeft. Simons wil, zegt ze, laten zien dat ze ook een mens is. „Ik wil dat de verdachten weten dat de beledigingen me persoonlijk raken.” Tegen K. zegt ze: „Van alle narigheid raakte dit filmpje me het meest.”

Kort daarvoor verklaarde K. het filmpje in een kwartiertje in elkaar gezet te hebben. Hij zag ergens op internet een vergelijkbare video en dacht: dat kan ik ook. Hij knipte en plakte wat foto’s bij elkaar en zette het filmpje op videosite Daily Motion. Daarin is te zien hoe Sylvana met een touw aan een boom hangt – een verwijzing naar lynchpartijen van zwarte Amerikanen door de Ku Klux Klan.

Erover nagedacht, nee, dat had Marcel K. niet. Hij deed het gewoon. „Zoiets gebeurt. Ik heb niet gewikt en gewogen, ik wilde gewoon wat knutselen”, zegt hij tegen de drie rechters. Gedachteloosheid, drie van de vier mannen die eerder op de dag in één grote zitting voor de rechter kwamen wezen er ook al op. Ze deden het in een opwelling, dachten er niet over na. „Je zet zoiets neer zonder erbij na te denken”, zegt Jason D. (24) uit Schiedam, die een volgens het OM een beledigende reactie op Facebook plaatste.

Lees ook dit interview met Sylvana Simons: ‘Niemand wil opstaan met haat in zijn hart’

‘Neuksletje van drie Denk-Pieten’’

Ze zitten er woensdagochtend gespannen bij, maar vanachter hun computer vielen ze Simons hard aan. Willem van der S. (33) uit Gorinchem bijvoorbeeld schreef dat „zulke mensen moeten uit de weg geruimd worden”. Rotterdammer Ben van der K. (42) noemde Simons het „Surinaamse neuksletje van de drie Denk-Pieten”.

Alle vijf de mannen die woensdag voor de rechter verschenen zijn wit, de jongste is 24 jaar oud, de oudste 42. Leidenaar Anne A. (37) is gekleed in een net pak en draagt een modieuze sjaal om zijn nek. Van der S. houdt de hele zitting zijn grijze winterjas aan. Van der K. heeft een groot Keltisch kruis om zijn nek hangen, een religieus symbool dat ook vaak door extreem-rechtse groepen wordt gebruikt.

‘Ergste gevallen’ uit duizenden

Het OM vond hun uitlatingen „de ergste gevallen” van de tienduizenden reacties die in de loop van 2016 op Facebook over Sylvana Simons werden geplaatst. Cherrypicking, noemden hun advocaten dat nog voordat de zaak begint. Veel te selectief, in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Want waarom wil het OM juist deze mannen vervolgen, en niet de duizenden andere mensen die vergelijkbare berichten schreven? Omdat hun berichten een „aantoonbaar racistisch dan wel geweldselement” bevatten, reageert de officier van justitie. Dat Simons zelf de berichten geselecteerd had, zoals de advocaten wilden weten, ontkende hij. Bij haar aangifte verklaarde ze welke berichten haar het ergste raakten. Daar nam het OM „kennis van, maar het speelde geen rol”, aldus de officier.

Vier van de vijf mannen noemen de Zwarte Pieten-discussie. Dat, zeggen ze, zette ze aan om te reageren. Ze waren boos, dachten niet na, en reageerden ineens op Facebook. „Negerzoenen mogen niet meer, Willem-Alexander niet meer in de Gouden Koets, straks is Zwarte Piet weg”, zei Marcel K. van het lynchfilmpje tegen de rechter. Jason D. wil Nederlandse waarden beschermen. Van der S. noemt Zwarte Piet „groot Nederlands goed”. Alleen Anne A. houdt zich op de vlakte, kan zich het bericht überhaupt amper herinneren. Volgens zijn advocaat is er geen bewijs dat zijn reactie, „afschieten dat wijf”, op Simons sloeg.

Vier bieden hun excuses aan

Dat hun gedachteloosheid ze nu voor de rechter brengt, betreuren ze. Marcel K. biedt Simons zijn excuses aan, Anne A. heeft spijt, de andere twee zouden het niet nog eens doen. Alleen Ben van der K. staat nog achter z’n woorden.

De vier Facebook-bedreigers krijgen 60 uur werkstraf tegen zich geëist wegens belediging. Tegen filmpjesmaker Marcel K. eist het OM 80 uur werkstraf vanwege het belediging door het „sterk racistische karakter”.

Het OM acht bewezen dat de mannen zich schuldig maakten aan belediging. Bovendien verwijt het ze dat anderen hun woorden hadden kunnen omzetten in daden. Dat is ook waar Simons zelf voor vreesde, vertelde ze de verdachten. „Ik dacht ’s nachts aan 30.000 mensen die voor m’n deur zouden staan.” Donderdag staan nog zestien mannen voor de rechter in vergelijkbare zaken. De rechtbank doet uitspraak op 18 mei.