De 5 ontdekkingen van de Documenta

Onder de 163 deelnemende kunstenaars op Documenta zitten nauwelijks ‘usual suspects’ en vooral veel onbekende kunstenaars uit de verre uithoeken van de wereld. Dit zijn de vijf grootste verrassingen.

Edi Hila (1949)

Edi Hila, Comers, uit de serie “A Tent on the Roof of a Car,” 2016–17. Foto Mathias Völzke

Deze Albanese kunstenaar kreeg in 1973 kritiek op zijn schilderij Planting of Trees (1971), dat nu te zien is in EMST. Het communistische regime vond zijn stijl te impressionistisch. Bijna tien jaar lang mocht hij niet meer werken als kunstenaar. Wel bleef hij schetsen en tekeningen maken, die nu op verschillende plekken in Athene getoond worden. Ook zijn recente schilderijen zijn te zien: mooie, dromerige landschappen in sobere tinten.

Elisabeth Wild (1922)

Elisabeth Wild, uit de serie Fantasias, 2016-2017.
Foto’s Machteld Leij

De serie Fantasias (2016-2017), te zien in het Conservatorium, bestaat uit gloednieuwe collages van een 95-jarige kunstenaar met een turbulent levensverhaal. Geboren in Wenen als dochter van een joodse wijnhandelaar, vluchtte Wild voor de nazi’s naar Argentinië. Daar werkte ze als textielontwerper, maar in 1962 vluchtte Wild opnieuw voor een rechts regime, en keerde ze terug naar Europa. In Basel runde ze een antiekwinkel, tot ze in 1996 verhuisde naar Guatemala. Daar werkt ze nu aan haar abstracte composities, die ze knipt uit glossy magazines.

Sedje Hémon (1923-2001)

Abstract werk van Sedje Hémon, 1963. Foto Machteld Leij

Deze Nederlands-Joodse muzikante en violiste zat vanaf 1941 in het verzet, totdat ze in 1944 werd opgepakt. Ze overleefde het concentratiekamp van Auschwitz, maar was zo getraumatiseerd dat ze haar carrière als violiste niet kon voortzetten. Ze begon in een abstracte stijl te schilderen en probeerde via haar schilderkunst muzikale composities te maken. Zeven werken uit de jaren vijftig en zestig zijn te zien in het Conservatorium van Athene.

Tshibumba Kanda Matulu (1947-1981)

Tshibumba Kanda Matulu, 101 Works, 1973-1974. Foto Sandra Smallenburg

Een schilder uit Lubumashi, Zaïre (nu de Democratische Republiek Congo), die tussen 1973 en 1974 meer dan honderd doeken maakte over de geschiedenis van de Katanga-regio, van de prekoloniale tijd tot de onafhankelijkheid. In een vrolijke, stripachtige stijl schilderde Matulu onder meer de komst van David Livingstone en de uitbuiting van de lokale bevolking door de Belgische koning Leopold II. De serie van 101 schilderijen die in het Benaki Museum te zien is, is afkomstig uit de collectie van het Amsterdamse Tropenmuseum.

Guillermo Galindo, uit de serie Border Cantos, 2017. Foto Sandra Smallenburg

Guillermo Galindo (1960)

De Mexicaanse kunstenaar toont in het Conservatorium textielwerken uit de serie Border Cantos, die hij maakte van kleding die hij vond langs de Mexicaans-Amerikaanse grens. Voor de Documenta maakte hij tevens muziekinstrumenten van spullen die hij vond in een vluchtelingenkamp in Kassel, zoals thermoskannen, fietswielen en zelfs een oude bedspiraal. Die instrumenten bespeelt Galindo ook zelf, hij componeert er muzikale odes voor ‘border crossers’ mee. Want, zegt hij, „in de culturen van Meso-America geloven we dat persoonlijke objecten en de geluiden die zij maken, verbonden zijn aan onze reis over deze planeet”.

Documenta 14. T/m 16 juli in Athene en 10 juni t/m 17 sept in Kassel. Inl: documenta.de