Register om patiënt met ondeugdelijk implantaat op te sporen werkt niet

Bij problemen met een implantaat lukt het niet patiënten via het Landelijk Implantaten Register op te sporen – terwijl dat juist de bedoeling ervan is.

Onder minister Edith Schippers (VWS, VVD), nu demissionair, werd het implantatenregister ingevoerd. Foto ANP

Het Landelijk Implantaten Register, dat sinds 2015 bestaat, werkt niet. Bij problemen met een implantaat, zoals een pacemaker of kunstheup, lukt het nog niet patiënten via dit register op te sporen – terwijl dat juist de bedoeling ervan is. Dit schrijft de beroepsvereniging Federatie Medisch Specialisten aan de Tweede Kamer. Chirurg Huib Cense schrijft dat het implantatenregister in de huidige vorm „een hol instrument” dreigt te worden.

In het implantatenregister worden bijvoorbeeld borstimplantaten, kunstheupen en pacemakers geregistreerd. Minister Edith Schippers (VWS, VVD), nu demissionair, schreef bij de oprichting van het systeem: „Als er achteraf iets mis blijkt te zijn met een implantaat, kunnen patiënten vanaf nu veel makkelijker gevonden worden.”

Aanleiding voor invoering was het schandaal rond PIP-implantaten in 2011. Borstprothesen van het Franse bedrijf PIP konden scheuren of lekken. De Inspectie voor de Gezondheidszorg riep toen tussen de 1.000 en 1.400 Nederlandse vrouwen met zulke implantaten op om deze te laten verwijderen. Veel patiënten konden niet worden getraceerd, omdat er nog geen landelijk register was.

Registraties van implantaten

Plastisch chirurgen, gynaecologen, cardiologen en orthopeden hebben op dit moment allemaal eigen registraties van implantaten. In tegenstelling tot het Landelijk Implantaten Register, lukt het via deze losse registraties wél om patiënten op te sporen bij een calamiteit. Het is de bedoeling dat de vier registraties worden geïntegreerd in de landelijke registratie, maar dat loopt stroef, staat in de brief.

De belangrijkste reden is dat barcodes van implantaten niet gescand kunnen worden, maar handmatig overgezet moeten worden naar het landelijk register. Het komt voor dat medisch specialisten in een paar dagen tijd honderden codes van soms wel 40 cijfers handmatig moeten invoeren, wat volgens medisch specialisten de kans op fouten „aanzienlijk” maakt. Bovendien zijn de gegevens nog niet direct gekoppeld aan patiëntendossiers – ook vanwege privacy – waardoor patiënten niet direct op de hoogte kunnen worden gebracht bij problemen met een implantaat.

Een ander probleem is dat veel implantaten nog helemaal niet worden geregistreerd. Gehoorimplantaten of insulinepompen die inwendig worden geplaatst vallen niet onder de vier specialismen met een eigen registratie en zijn nog niet opgenomen in het Landelijk Implantaten Register.

Niet wettelijk verplicht

Het is nog niet wettelijk verplicht implantaten te registeren. Over het wetsvoorstel dat dit moet regelen debatteert de Tweede Kamer dinsdagavond. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 750.000 mensen een implantaat. Dat aantal is zo hoog vanwege het grote aantal kunstlenzen, tandimplantaten, schroeven en platen.

Het ministerie stelt dat sinds 2015, toen begonnen werd met de bouw van het systeem, geen terugroepacties nodig waren voor implantaten. Het ministerie wil voorafgaand aan het debat van dinsdagavond niet reageren op de brief van de medisch specialisten.