Opinie

Eten is een vorm van religie geworden

Juist dat religieuze karakter maakt de reacties op het boek ‘Ode aan de E-nummers’ zo heftig, schrijft . Niets is onverdraaglijker dan aangetast te worden in je geloof of in je liefde.

Magnetronmaaltijd. Foto Lex van Lieshout / ANP

Mensen die van gitaarspelen houden vinden niet dat de hele wereld moet gaan gitaarspelen, maar mensen die van koken houden vinden wel dat de hele wereld ook zelf moet koken – dat zei microbiologe Rosanne Hertzberger, auteur van het zojuist verschenen Ode aan de E-nummers bij Pauw. Zij vindt koken toevallig helemaal niet zo leuk of belangrijk. Sterker nog: ze vindt dat er reusachtig veel flauwekul verkocht wordt over ‘zelf koken’. De wetenschap wordt misbruikt voor allerlei slecht of niet onderbouwde gezondheidsclaims. En chemie (bijvoorbeeld E-nummers) wordt onterecht gewantrouwd, hoewel we heel veel van de kwaliteit, de vorm, de kleur, de houdbaarheid van ons eten aan de chemie te danken hebben.

Daarin heeft ze gelijk.

Eten is in een vorm van religie veranderd en dat komt vooral omdat de koppeling met gezondheid en – vaak verzwegen maar wel zeer aanwezig – met deugdzaamheid nu steeds gemaakt wordt. Juist dat religieuze karakter maakt de reacties op Hertzberger natuurlijk ook zo heftig. Niets is onverdraaglijker dan aangetast te worden in je geloof of in je liefde. En eten is ook liefde: voor het handwerk, voor de smaak, voor degenen die je iets smakelijks gaat voor zetten.

Toch is het niet moeilijk sympathie te voelen voor een deel van Hertzbergers overwegingen. Laten we niet zo overdrijven met al die gezondheidsclaims. Laten we normaal eten. Veel groenten, weinig vlees – ho! ‘Geen vlees’, betoogde Hertzberger een half jaar geleden in een stukje waarin mensen die met z’n allen een gelukkige koe kopen ervan langs kregen. „Wie een hamburger eet, van normale koeien of graskoeien, zou eigenlijk een kaartje moeten krijgen waarop hem wordt gevraagd een aantal percelen oerwoud of natuurgebied aan te kruisen die mogen verdwijnen.” Dat zal ze leren met hun vervuilende koe (erger dan een Hummer) en hun gevoel iets te doen aan dierenleed en overconsumptie.

„Denk aan die 10 miljard mensen op aarde in 2050”, schreef ze. „Die 350 miljoen Pakistanen in 2050 kunnen niet allemaal gaan crowdbutchen.” Zo is het, maar zo zijn er nog wel een paar dingen die niet meer kunnen als 350 miljoen Pakistanen ze ook willen gaan doen. Hier wordt ook bij haar de zo vaak gemaakte koppeling van voedsel met deugdzaamheid zichtbaar: met eten kun je heel veel verkeerd doen. Je kunt verkeerd zijn.

En vervolgens komen we Rosanne Hertzberger tegen in een interview bij McDonald’s waar ze een McChicken eet in haar ijver om fastfood aan te prijzen en zelf-koken overdreven te vinden.

Lees hier het interview met Rosanne Hertzberger: ‘E-nummers zijn geen vergif’

Op die manier doe je het altijd fout

In deze discussies wordt razendsnel geschakeld van individu naar maatschappij, van eenmalig naar altijd, van één persoon naar 350 miljoen Pakistanen. Op die manier doe je het altijd fout. En op die manier is Hertzberger dan ineens zelf ook weer zo’n vingertje geworden dat ons vermaant: je kunt roomboter wel lekker vinden maar je zou eens aan de planeet moeten denken met je roomboter.

Jazeker, we moeten ook aan de planeet denken. Maar intussen smaakt snelle aardappelpuree uit een pak toch naar karton. Aardappelpuree van kruimige aardappelen, met een royale klont boter, en soms, jawel, een scheutje room is heerlijk. Dat laatst is ongetwijfeld veel vetter en verkeerder want van een koe. Maar niemand eet dat elke dag: je maakt het eens een keer, omdat je daar plezier in hebt.

Zoals sommige mensen blijkbaar wel eens graag bij McDonald’s eten.

Gewoon veel groenten en weinig vlees eten. Dat zó klaar maken als je dat zelf lekker vindt – zonder dat iemand vindt dat je aan ‘de ziekte van lekker’ lijdt en dat jij nu net het soort mensen bent dat de wereld te gronde richt. Elkaar niet steeds de maat nemen.

Als iemand geen aardigheid heeft in sherryazijn, peperige olijfolie uit Griekenland, brokkelige oude kaas of worteltjes uit eigen moestuin – prima. Nee, we kunnen niet leven van onze moestuinen, nee. En dat hoeft ook helemaal niet. Maar ik, en menig koker met mij, wil, binnen de grenzen van het redelijke en het behoorlijke, mogen doen zoals ik het graag wil.

Goed ingelicht, dat wel. Bijvoorbeeld door Rosanne Hertzberger.