Le Pen brandt zich aan razzia-uitspraak

Franse presidentsverkiezingen

Volgens presidentskandidaat Marine Le Pen was Frankrijk „niet verantwoordelijk” voor een razzia tegen Joden in Parijs, in 1942. Het leidt tot veel kritiek.

Ze voerde tot nu toe een tamelijk foutloze campagne. Maar met haar uitspraak dat Frankrijk niet verantwoordelijk is voor een grootschalige razzia tegen Joden in de Tweede Wereldoorlog, heeft Marine Le Pen zich de woede op de hals gehaald van politici, media en historici.

Ze werd zondag in een tv-interview gevraagd naar het voorstel uit haar programma om de „nationale eenheid te versterken door (...) de tot verdeeldheid leidende boetvaardigheid van de staat af te wijzen”. Betekende dit, vroeg de interviewer, dat president Chirac in 1995 niet had moeten zeggen dat „de Franse staat” verantwoordelijk was voor een razzia die bekend staat als die van ‘Vel 'd’Hiv’?

Meer dan 13.000 Joden werden in juli 1942 in Parijs en omgeving op verzoek van nazi-Duitsland door de Franse politie en gendarmerie aangehouden. Voor deportatie werden ze tijdelijk vastgehouden in het wielerstadion Vélodrome d’Hiver (‘Vel d’Hiv’). Chirac was in 1995 de eerste president die erkende dat „de bezetter is geassisteerd door Fransen, door de Franse staat”, destijds vertegenwoordigd door het collaborerende Vichy-regime. In 2012 bekrachtigde François Hollande dat standpunt: „Deze misdaad is in Frankrijk gepleegd, door Frankrijk.”

Maar volgens Le Pen is „Frankrijk niet verantwoordelijk”. Als er verantwoordelijken zijn, zei ze twee weken voor de eerste kiesronde, „dan zijn dat degenen die destijds aan de macht waren, dat is niet la France”, zei ze, met de nadruk op ‘la’. Frankrijk, vindt ze, heeft er al genoeg „van langs gekregen”. Het land moet „weer trots” kunnen zijn. Ze bepleit een „roman national”, een patriottische canon voor het geschiedenisonderwijs.

De uitspraak leidde direct tot boze reacties. „Sommigen zijn vergeten dat Marine Le Pen de dochter is van Jean-Marie Le Pen”, reageerde Emmanuel Macron, de sociaal-liberale kandidaat die met Le Pen aan kop gaat in de peilingen. Ook anderen verwezen naar haar vader, die als mede-oprichter van het Front National regelmatig in het nieuws kwam met uitspraken waarin hij de Jodenvervolging leek te bagatelliseren.

Maar het verschil met Jean-Marie Le Pen is groot. Hij werd in 2015 door zijn dochter uit de partij gezet, onder meer nadat hij had herhaald dat hij Vichy-leider Pétain „nooit als verrader” gezien heeft. Het FN werd in 1972 mede door voormalige Vichy-collaborateurs opgericht, terwijl Le Pen junior in een persbericht zondagavond verduidelijkte dat ze op de lijn zat van oud-president De Gaulle door ervan uit te gaan dat „Frankrijk en de republiek in Londen waren gedurende de bezetting, en dat het Vichy-regime niet Frankrijk was”. Daarmee breekt ze radicaal met haar vader.

Dit heeft de polemiek niet gestopt. Terwijl Marine Le Pen er de laatste jaren alles aan deed de zorgen weg te nemen over het antisemitische verleden van haar partij, veroordeelden Joodse groepen in Frankrijk en politici in Israël haar uitspraken maandag krachtig.