Wat moeten Sylvana Simons en Jan Roos doen nu ze geen zetel hebben?

Nieuwe politieke partijen

Ze hoopten op een zetel in de Tweede Kamer, maar staan met lege handen. Wat is de toekomst van nieuwe partijen als Artikel 1 en VoorNederland?

Nieuwe partijen tijdens de campagne voor de Kamerverkiezingen van maart. Van boven naar beneden: Jan Roos deelt folders uit in het centrum van Rotterdam, een bijeenkomst van Norbert Klein in Den Haag, Sylvana Simons bij de presentatie van haar boek in perscentrum Nieuwspoort. Foto’s Bas Czerwinski/ANP, Bart Maat/ANP, Koen van Weel/ANP

Ze wilde met haar partij Artikel 1 de Tweede Kamer in, maar stond maandagmiddag als ambteloos burger voor de Amsterdamse rechter. Sylvana Simons stapte eind december vorig jaar uit Denk, samen met haar campageleider Ian van der Kooye.

Die partij van de voormalige PvdA’ers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk behaalde bij de verkiezingen vorige maand drie zetels. Maandag eiste Denk 60.000 euro van Simons; vorige week eiste de partij al 40.000 euro van Van der Kooye. Zij zouden na hun vertrek „contractbreuk” gepleegd hebben door kritiek te uiten op Denk. „Wraak is een te groot woord”, zei Simons vooraf over de rechtszaak. „Maar ze zijn rancuneus.”

Hoewel haar partij Artikel 1 geen Tweede Kamerzetel heeft gekregen, gaat Simons door in de politiek, zegt ze. „Onze bijna dertigduizend kiezers vormen een mooie basis voor de toekomst. We hebben het goed gedaan, hebben in drie maanden tijd veel mensen bereikt.” Er wordt nog nagedacht over deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Vooral in Amsterdam, waar de partij bij zestien stembureaus de grootste partij was en in totaal 2,6 procent van de stemmen haalde, lijkt er potentie. Simons: „Maar er zijn meer steden interessant.”

Behalve Denk kwam alleen Forum voor Democratie van Thierry Baudet nieuw in de Tweede Kamer. Drie andere partijen die door afsplitsers waren opgericht wisten, net als Artikel 1, geen zetel te bemachtigen: VoorNederland (VNL), de Vrijzinnige Partij en Nieuwe Wegen. VoorNederland, van de ex-PVV-fractieleden Joram van Klaveren en Louis Bontes en lijsttrekker Jan Roos, haalde de meeste stemmen: 38.209, zo’n dertigduizend te weinig voor een zetel. De Vrijzinnige Partij van ex-50Plusser Norbert Klein (2.938 stemmen) en Nieuwe Wegen van de ex-PvdA’er Jacques Monasch (14.362 stemmen) haalden het bij lange na niet.

Na de teleurstelling over hun mislukte verkiezingsdeelname, is er nu twijfel over de toekomst. Bij VoorNederland moeten ze het er nog over hebben, zegt Van Klaveren. „We zijn nu eerst bezig met de afwikkeling van onze oude fractie. Alle medewerkers worden ontslagen, dat moeten we goed afwikkelen. Die mensen hebben ook een hypotheek.” Daarna gaat het partijbestuur zich buigen over de toekomst.

Lijsttrekker Jan Roos, bekend van omroep PowNed en de campagne voor het Oekraïne-referendum, betwijfelt of VNL toekomst heeft. „We kunnen de partij wel houden, maar voor wie? We willen dingen veranderen, dat lukt niet buiten de Tweede Kamer.” Door het wegvallen van de twee zetels verliest de partij veel inkomsten – en daarmee mogelijk ook haar toekomst. „Aan de andere kant: het zou zonde zijn om alles wat we hebben opgebouwd nu weg te laten vloeien”, zegt Roos.

Nieuwe Wegen, de partij van ex-PvdA’er Jacques Monasch, wil door. Althans: dat schreef de partij direct na de verkiezingen in een bericht op Facebook. Daarin staat dat de partij zich gaat „verdiepen in de randvoorwaarden voor de komende vier jaar”. Meer wil Monasch er ook nu niet over zeggen. „Als ik behoefte heb iets te zeggen, zoek ik de media zelf wel op.”

Of de Vrijzinnige Partij blijft bestaan, weet ex-50Plusser Norbert Klein nog niet. „Het is aan mijn achterban en onze leden, zo’n driehonderd, om te beslissen wat we nu gaan doen.” Sinds 16 maart is niettemin niets meer van de partij vernomen. Eind maart verstuurde Klein zijn laatste nieuwsbrief. Titel: ‘In het teken van afscheid’.

Niet alle lijsttrekkers krijgen wachtgeld

Onzekerheid is er ook voor de lijsttrekkers zelf. Roos en Simons zijn werkloos en maken geen aanspraak op wachtgeld – iets wat oud-Kamerleden als Klein en Monasch wel ontvangen. „Dit is niet gelukt, maar mijn carrière is niet geknakt”, zegt Roos, die eerder als journalist werkte. „Ik kan schrijven en praten, dat heb ik altijd gedaan, dus ik zoek iets in die richting. Ik heb een groot netwerk, met veel contacten. Ik ga niet ineens een pizzeria openen.” Hij heeft inmiddels een wekelijkse column op de rechtse website De Dagelijkse Standaard.

In de rechtbank zei Simons maandag „grote financiële offers” te hebben gebracht met haar politieke activiteiten. De uitspraak in de door Denk aangespannen zaak is over twee weken. Zij is vooral bezig met de opbouw van haar partij. „Maar ik zoek wel iets om de schoorsteen weer te laten roken natuurlijk. Het ligt voor de hand dat het weer op tv zal zijn.”

Als vertrekkende Kamerleden krijgen Klein en Monasch de komende drie jaar wachtgeld, zo’n twee ton bruto in totaal. Monasch wil weer gaan ondernemen, wat hij ook al deed voor hij in 2010 Tweede Kamerlid werd. „Ik heb een aantal ideeën, die ga ik eens rustig uitwerken.” De 61-jarige Klein gaat de komende tijd ook „rustig nadenken” over zijn toekomst. „Die is ongetwijfeld positief”, zegt hij. „Dit is niet het einde van de wereld.”