Het zijn echt zijn panda’s

Marcel Boekhoorn

Marcel Boekhoorn is de drijvende kracht achter de jarenlange ‘pandadiplomatie’. Het typeert de carrière van de miljardair: de aanhouder wint.

Foto Anneke Janssen

Na ruim tien uur en achtduizend kilometer in de lucht landen Wu Wen (‘Mooie krachtige wolk’) en Xing Ya (‘Elegante ster’) woensdagavond op Schiphol. Aan boord van de Boeing 747 ook hun nieuwe pleegvader met zijn kenmerkende grijns. Ondernemer en miljardair Marcel Boekhoorn, eigenaar van Ouwehands, waar de twee reuzenpanda’s de komende vijftien jaar verblijven, is de drijvende kracht achter de jarenlange pandadiplomatie die van Ouwehands de zesde Europese dierentuin met reuzenpanda’s maakt.

„Het is voor Marcel echt een enorm belangrijke zaak, een soort prestige om te zorgen dat die panda’s naar zíjn dierenpark komen”, zegt VVD-coryfee en vriend Hans Wiegel. Robin de Lange, directeur van Ouwehands Dierenpark, kan daarover meepraten. Het belang van ‘de missie’ werd hem op zijn eerste werkdag, twaalf jaar geleden, door Boekhoorn duidelijk gemaakt. „Marcel heeft de dierentuin in 2000 overgenomen en had twee doelen: de dierentuin weer succesvol maken en reuzenpanda’s naar dierentuin brengen.”

Chinezen zien de kostbare panda’s als een symbolisch cadeau. Je krijgt ze niet zomaar. Ze vergen politieke inspanningen en het cultiveren van goede banden op het hoogste niveau. Vijftien jaar lang zat Boekhoorn achter de Nederlandse premiers aan, die op hun beurt weer de Chinezen moesten masseren. In 2000, vlak nadat Boekhoorn de bijna failliete dierentuin had overgenomen, stuurde hij al een brief naar premier Wim Kok met het verzoek om bij de Chinese overheid te bemiddelen.

Daarna schakelde de ondernemer ook vriend Wiegel in, die op zijn beurt premier Jan Peter Balkenende tot actie aanspoorde. Daarna nam Wiegel Boekhoorn mee op bezoek in het Torentje bij Mark Rutte. Na jaren lobbyen door drie premiers en talloze Chinese bezoeken van Boekhoorn en zijn dierentuindirecteur, kwam in oktober 2015 bij het Chinese staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima het goede nieuws.

„Marcel heeft een ongelooflijk doorzettingsvermogen. Doorgaan tot het end, tot er gewonnen is. Dat tekent hem”, zegt Wiegel. „Heel veel andere mensen hadden na vijftien jaar wel opgegeven”, zegt oud-zakenbankier en vriend Rob ten Heggeler. „Maar dat doet hij niet, óók niet in zijn deals. Hij heeft een enorme drive. Als andere mensen denken dat het niet lukt, gaat Marcel door.”

Kantoor boven de apen

Nijmegenaar Boekhoorn (57), fervent NEC-supporter, is een van ’s lands succesvolste investeerders. Hij houdt kantoor in zijn dierenpark boven het apenverblijf – het kantoor heeft een luik waardoor hij de apen kan voeren. Op het adres is ook privé-bv Bowolar gevestigd: Boekhoorn Wordt Lachend Rijk .

Boekhoorn bezit een 52 meter lang jacht dat luistert naar de naam Deniki (vernoemd naar dochters Denise, Nicole en Kim), had na zijn scheiding een relatie met actrice Tatjana Simic en de jongere zangeres Hind, begon zijn eigen krant én heeft een eigen dierentuin. Maar met patsen, zoals bepaalde miljonairs graag doen, heeft dat niets te maken, verzekert Ten Heggeler. „Marcel is niet van ‘Hé kijk eens, ik heb een dierentuin’. Hij is daar echt gepassioneerd over.”

Dierenliefde kreeg hij „van huis uit mee van zijn vader”, zegt De Lange. „Die was altijd met vogels in de weer.” Het verklaart de naam van Boekhoorns investeringsmaatschappij Ramphastos: reuzentoekan.

Boekhoorn, registeraccountant, volgde de heao in Arnhem en begon zijn carrière bij Deloitte & Touche. Op zijn 31ste werd hij er de jongste partner ooit. Na vier jaar als overnameadviseur begon hij voor zichzelf.

Zijn leermeester bij Deloitte, Albert Hoes, zei eens tegen NRC dat het Boekhoorn niet zozeer om het geld maar om het spel gaat. Iemand „die niet alleen wil meedoen, maar ook wil winnen” en „mooie dingen wil neerzetten”.

Naam en faam kreeg Boekhoorn met de verkoop van de mobiele provider Telfort aan KPN in 2005. Boekhoorn hield er bijna een half miljard euro aan over en parachuteerde zich de top van rijkenlijst Quote 500 in. Ruim tien jaar aan succesvolle investeringen later – zoals de aankoop van de Eindhovense High Tech Campus– is hij volgens Quote de op vijf na rijkste Nederlander, met een vermogen van 1,6 miljard euro. „Het gaat heel goed. Natuurlijk gaat er weleens wat mis, maar de schade daarvan is doorgaans beperkt”, vertelde hij het zakenblad.

Een goed voorbeeld van dat laatste is zijn in 2012 gestopte dagblad De Pers, dat in de vijf jaar van zijn bestaan nooit rendabel werd vanwege tegenvallende advertentieverkopen. Door in 2009 krantenconcern Wegener in een dramatische advertentiemarkt zo gek te krijgen het recht op advertentieverkoop voor De Pers voor 16 miljoen euro per jaar over te nemen, verdiende Boekhoorn echter het leeuwendeel van zijn investering van tientallen miljoenen terug.

Nooit boos of chagrijnig

De zakenman staat bekend als loyaal en genereus naar zijn omgeving. Na de verkoop van Telfort liet Boekhoorn 1.700 slagroomtaarten bezorgen bij iedereen die er maar iets mee te maken had. Betrokkenen delen doorgaans royaal mee in zijn miljoenenwinsten en zijn skybox bij NEC is gevuld met vrienden in plaats van zakenrelaties. Familie is belangrijk voor Boekhoorn, hij stak grof geld in de Formule 1-carrière van schoonzoon Giedo van der Garde.

„Extreem intelligent, snel, optimistisch, positief, gul, hartelijk en attent”, zo omschreef directeur-uitgever Ben Rogmans hem in het laatste nummer van De Pers. „Ik heb hem nooit boos of chagrijnig gezien, ook niet toen zijn investeringen in deze krant zo tegen de 60 miljoen liepen en de kans groot was dat hij die allemaal zou kwijtraken.”

De zakenman is ook iemand vol zelfspot, blijkt uit een anekdote van Rogmans: Boekhoorn kocht in Taiwan overhaast eens een zeldzame witte krokodil voor zijn dierenpark. Na twee weken in Nederland werd het beest groen. „Er is niemand die dit verhaal met meer smaak kan vertellen dan hijzelf.”

Er is weinig bekend over zijn niet-amaibele kant, maar dat die bestaat, blijkt uit een conflict met Frank Botman, van investeringsfonds Cyrte. Die zou hem mondeling compensatie hebben beloofd bij een waardedaling van zijn pakket aandelen in de Telegraaf Media Groep à 54 miljoen euro. Boekhoorn stapte naar de rechter toen Botman die afspraak ontkende en noemde Botman in een getuigenverhoor „een laaienlichter met een stropdas” en tegen Quote zelfs „een klootzak”. Tot aan de Hoge Raad probeerde Boekhoorn zijn gelijk te halen, tevergeefs. Het is een van de zeldzame keren dat de aanhouder niet won.

Ouwehands investeerde 7 miljoen euro in het verblijf waar de reuzenpanda’s vanaf donderdag vijftien jaar verblijven. Het zegde toe jaarlijks 1 miljoen dollar (936.000 euro) aan natuurbescherming in China te doneren. En volgens directeur De Lange is de dierentuin jaarlijks ook nog zo’n half miljoen euro kwijt aan operationele kosten, zoals bamboevoer. Of die miljoenen allemaal gedekt worden met verkochte toegangskaartjes moet blijken. „Het mooie is dat Ouwehands eigendom van Boekhoorn is. Door zijn passie voor natuur en dieren zal hij de dierentuin nooit laten vallen.”