Column

Gaat het spoor plat in aandeelhoudersruzie?

Een conflict doet afbreuk aan het duurzame beleid van de NS. Een gezonde relatie met werknemers is een basis voor duurzaam ondernemen. Ruzie met je personeel is geen klantenbinding.

Foto ANP

Duurzame kampioen Unilever (voeding, zeep) wil met financiële kunstgrepen ongeduldige beleggers overtuigen van zijn kapitalistische merites. Maar gaat dat wel samen, duurzaam zaken doen en strijdlustige speculanten tegemoet komen? Unilever investeert in waardegroei op langere termijn. In dat licht is de aankondiging om eigen aandelen in te kopen voor 5 miljard euro een ongeloofwaardige bijdrage aan die duurzame strategie. Wie als ondernemer niks meer kan verzinnen, koopt zijn eigen aandelen. Het is geen investering in je merken, in de relaties met je leveranciers, met je medewerkers of in vernieuwing. Het is creatieve armoede.

De enige ‘klanten’ die je met een aandeleninkoop tevreden stelt, zijn kortetermijnbeleggers. Doordat je zelf je aandelen koopt en later die aandelen van je balans verwijdert, daalt het aantal aandelen. De winst per aandeel stijgt daardoor. Dat moet de beurskoers een steuntje geven. Dat kan op zijn beurt helpen om overnamebeluste concurrenten als Kraft Heinz, die al een mislukt bod heeft gedaan, blijvend af te schrikken. Het is een kostbare manier om te zeggen: aan de deur wordt niet gekocht. Unilever is niet te koop.

De spanning tussen duurzaam ondernemen en aandeelhoudersmacht zie je ook bij andere grote ondernemingen. U denkt wellicht meteen aan verfgigant Akzo Nobel, dat een ongevraagd overnamebod van de Amerikaanse concurrent PPG probeert te frustreren.

Mijn gedachten gaan ook uit naar de NS. Daar broeit een vergelijkbaar conflict als bij Unilever, maar met een extra dimensie. Dat is het feit dat de aandeelhouder van de NS geen buitenlandse, winstbeluste concurrent is, maar het ministerie van Financiën. Aandeelhouder namens ons allen. De centrale ondernemingsraad van de NS en vakbond FNV Spoor verwerpen het voornemen van de raad van bestuur om de winkels op stations (deels) te verkopen en om niet meer in te schrijven op aanbestedingen van regionale lijnen. In wezen hebben de werknemers een conflict met minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA), die de NS-strategie heeft gesuggereerd.

FNV Spoor heeft de NS inmiddels al een ‘voorultimatum’ gesteld, voordat men acties wil voeren. Het tijdstip is opportuun. Vrijdag stuurde demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur, PvdA) een pak rapporten over de regulering op het spoor naar de Tweede Kamer. Aan het nieuwe kabinet-Rutte III de keus. Meer marktwerking? Verkoop van het staatsbelang? Het conflict van FNV Spoor en de ondernemingsraad is ook een campagne voor meer invloed.

De bond en de ondernemingsraad zien de strategie van Dijsselbloem als krimpbeleid. Dat maakt volgens hen het werk van machinisten eentoniger, schaadt daarom de veiligheid van passagiers en schaadt de arbeidsvoorwaarden van het personeel in de winkeldochters die verkocht worden. Overigens noemt men het afstoten van het busbedrijf Qbuzz door de NS juist niet bij de klachten. Die behoorde kennelijk toch al niet meer tot de spoorfamilie.

Een conflict doet afbreuk aan het duurzame beleid van de NS. Een gezonde relatie met werknemers is een basis voor duurzaam ondernemen. Ruzie met je personeel is geen klantenbinding. De NS wil een veilig, voordelig en energiebewust alternatief voor de auto zijn. „Onze maatschappelijke impact is op vrijwel alle onderwerpen verbeterd”, schrijft de NS in zijn jaarverslag over 2016. Een hard conflict met het personeel zou de gunstige maatschappelijke impact zeker op korte termijn zomaar teniet doen. Dat is niet wat de aandeelhouder namens ons als reizigers en burgers moet willen, toch?

Menno Tamminga schrijft elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.