‘Vechtpartij in Arnhem legt vooral vooroordelen bloot’

Homohaat

Een gevecht in Arnhem werd wereldwijd nieuws als ernstige homohaat. Waarom was er geen ruimte voor een alternatieve lezing?

Foto ANP

Als Jasper en Ronnie Vernes-Sewratan op zaterdagnacht de Nelson Mandelabrug over de Rijn bij Arnhem oversteken ontstaat er ruzie met voorbijgangers. In het gevecht dat volgt verliest Ronnie vijf van zijn voortanden. De precieze toedracht wordt onderzocht.

Hoe kan het dat juist dit ‘homohaat-bericht’ zo breed wordt opgepikt? Zelfs de Indiase krant The Hindustan Times schreef er over. En waarom gebeurt dat niet bij de alternatieve lezing van de feiten (géén homohaat), die de advocaat van de verdachten later naar buiten bracht?

Zondagochtend 8.39 uur.

Jasper Vernes-Sewratan logt in op Facebook. Hij tikt: „Helaas zijn Ronnie en ik dan ook slachtoffer geworden van een hate-crime richting homo’s”. Jasper beschrijft nauwkeurig hoe hij en zijn vriend na een avond stappen „geprovoceerd” werden omdat ze – belangrijk detail – „min of meer hand in hand” liepen. Ze zijn „belaagd door een groep Marokkanen met een leeftijd tussen de 14 en 18 jaar”, schrijft Jasper. En „helaas had een van de gasten dus blijkbaar een betonschaar bij zich”. Ronnie verliest „al zijn voortanden”. Jasper besluit: „Dat dit nog kan gebeuren anno 2017 is onbegrijpelijk en niet te snappen”😞.

De politie, regio Gelderland, heeft dan net een paar uur eerder een tweet en persbericht verstuurd, met hetzelfde detail: ‘We zoeken getuigen na een ernstige mishandeling van twee mannen die hand in hand liepen in #Arnhem. Wie helpt ons?’

In het politiebericht staat ook dat er ‘sterke aanwijzingen zijn dat de slachtoffers vanwege hun geaardheid uitgescholden en mishandeld zijn’.

Zondagmiddag

Ronnie en Jasper Vernes-Sewratan worden gebeld door de Gelderlander. Het verslag van een telefonisch interview verschijnt een paar uur later op de website van de krant.

Verschillende sites pakken het nieuws van de mishandeling op. Opvallend: spreekt de politie in het persbericht consequent van ‘lichtgetint’ als het over de verdachten gaat, veel media gebruiken juist de Facebookpost van Jasper als bron. Bij onder meer Powned en de NOS heten de verdachten ‘een groep Marokkanen’.

Maandag

Presentatrice Barbara Barend doet op maandag een ‘oproep aan heel Nederland’: Ga de challenge aan en stuur je foto! #allemannenhandinhand’. Nog geen drie kwartier later steken Alexander Pechtold en Wouter Koolmees hand in hand het Binnenhof over. Andere bekende Nederlanders, vooral mannen, volgen dat voorbeeld. De beelden worden op twitter en Facebook veel gedeeld.

Peter Vasterman, als mediahypedeskundige verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, legt uit dat de oproep van Barend een cruciaal moment is in zo’n golf aan nieuwsberichten. „Je hebt opinieleiders nodigdie het debat aanzwengelen. Als er dan ook nog een ‘challenge’ is – ‘plaats een foto van jezelf hand in hand’ – vergroot je de kans dat een actie viral gaat.” De hand-in-hand-actie is een actie waarbij je je risicoloos kunt aansluiten, meent Vasterman. „Wie is er niet tegen homogeweld?”

Maandagavond

Ronnie en Jasper Vernes-Sewratan vertellen in RTL Late Night hun verhaal. Diezelfde avond schuift advocaat Gerald Roethof aan bij Pauw. Volgens Roethof viel het echtpaar zijn cliënt aan en is er niet met een betonschaar geslagen. De gebeurtenissen zouden niets met de geaardheid van de tweeslachtoffers te maken hebben.

Dinsdag

Op dinsdagochtend verschijnt het Algemeen Dagblad met de voorpagina in de kleuren van de regenboogvlag. ‘Ronnie en Jasper zijn dankbaar’, zo schrijft het AD. ‘Vele Nederlanders lieten zich hand in hand fotograferen, om het mishandelde homostel een hart onder de riem te steken en te ageren tegen homohaat.’

Woensdag

Woensdagavond lopen er zo’n tweeduizend mensen, velen hand in hand, vanaf de Dam in Amsterdam naar het Homomonument bij de Westermarkt.

Donderdag

Donderdag worden de vijf verdachten van de vechtpartij in Arnhem vrijgelaten. De politie stelt dat de lezing van een incident kan veranderen. Dat er een slachtofferverklaring naar buiten is gebracht zonder de verdachten te horen, gebeurt vaker. „Dat kan nodig zijn als er rondom een incident veel maatschappelijk onrust is.”

Donderdagmiddag

Wereldwijd wordt sympathie betoond met het homo-echtpaar. De alternatieve lezing – waar of niet waar – wordt veel minder breed opgepikt. Dat legt volgens mediasocioloog Vasterman vooral onze vooroordelen bloot. „Je bent eerder geneigd te geloven dat een homo wordt aangevallen door een Marokkaan dan andersom.” Het gevaar, zegt hij, is dat je bij een lezing die past binnen je vooroordeel, je snel je kritische vermogens verliest.

In Arnhem is zaterdagmiddag een manifestatie tegen homogeweld. Ronnie en Jasper zullen daarbij zijn.