Recensie

Onweerstaanbaar patserspektakel van Damien Hirst

Maar liefst 189 nieuwe kunstwerken telt de jongste tentoonstelling van Damien Hirst in Venetië. En het is veel goud, zilver en marmer dat er blinkt. Toch speelt de Britse kunstenaar ook artistiek een geslaagd spel.

De sculptuur ‘Hydra en Kali’, onderdeel van de tentoonstelling Treasures from the Wreck of the Unbelievable van Damien Hirst in Venetië. Foto Miguel Medina/AFP Photo

Heeft Damien Hirst zijn eigen Titanic gebouwd? Wie dezer dagen het Punta della Dogana en het Palazzo Grassi in Venetië bezoekt, staat een adembenemend spektakel te wachten. Onder de titel Treasures from the Wreck of the Unbelievable worden in de twee musea 189 nieuwe beelden, installaties en tekeningen getoond van Damien Hirst (1965) – en wie de werken ziet begrijpt meteen waarom het de laatste tijd zo stil rond hem was. In de eerste zaal van het Punta della Dogana bijvoorbeeld staan achtereenvolgens The Warrior and the Bear (beschilderd brons, zeven meter hoog), Calendar Stone (brons, diameter vierenhalve meter) en The Diver (brons, bijna vijf meter).

Alle drie zijn ze bedekt met veelkleurig koraal alsof ze recentelijk uit de zee omhoog zijn gehaald – het geheel is alsof je in een tijdscapsule stapt, een sprookje. Dat wordt alleen maar meer in de zalen die volgen: beelden van goud, van zilver, van roze marmer, van jade, beelden die ongetwijfeld vele tonnen wegen en soms vele miljoenen kosten. Het is óók een patserspektakel van jewelste, maar dat kennen we van Hirst: precies tien jaar geleden presenteerde hij al een met diamanten bezette schedel (marktwaarde 50 miljoen pond) en in 2008 veilde hij bij Sotheby’s 244 nieuwe werken voor 111 miljoen pond. Kunst en kitsch, geld en spektakel zijn bij hem altijd hand in hand gegaan.

Disneyland-fantasie

Alleen, de vraag die deze tentoonstelling vooral oproept is waar Hirsts ambitie ligt. Wil hij kunstgeschiedenis schrijven? Of wil hij vooral veel geld verdienen – heel veel geld? Het fascinerende is dat Hirst heel goed lijkt te beseffen dat het laatste hem alleen lukt als hij op zijn minst de indruk wekt dat het hem óók artistiek ernst is. Dat doet hij, door in de historische spektakelstad Venetië een expositie te maken die eruitziet als een Disneyland-fantasie en een teletijdmachine ineen.

Het beeld ‘The Warrior and the Bear’ van Damien Hirst. Foto Miguel Medina/AFP Photo

Het fundament onder ‘Treasures’ is het verhaal dat in 2008, ergens in de Indische Oeaan, het wrak is gevonden van de Apistos, een schip dat de schatten vervoerde van Cif Amotan II, een rijke, voormalig slaaf die leefde aan het einde van de eerste eeuw. Hirst gaat er ver in om dit verhaal geloofwaardig te maken: alle getoonde werken worden historisch gedocumenteerd en foto’s en films laten door de hele expositie heen zien hoe verschillende van de beelden vanaf de zeebodem omhoog worden getakeld.

Tegelijk strooit Hirst ook vrolijk met anachronismen: wie iets beter oplet ziet dat er in de eerste eeuw blijkbaar ook al beelden van Goofy, Mickey Mouse en Balou de Beer werden gemaakt die nu zijn bedekt met ‘koraal’ (dat in werkelijkheid beschilderd brons is). Zo wordt duidelijk dat Hirst in ‘Treasures’ een groot spel speelt met echt en onecht, verleden en heden, aantrekken en afstoten.

Dat doet hij zo goed dat de nieuwe werken af en toe onweerstaanbaar zijn – en ongetwijfeld hoopt Hirst dat heel veel verzamelaars uit landen als Rusland en India dat ook vinden. Want hoe artistiek prikkelend deze tentoonstelling ook is, als Hirst de vele miljoenen die hij erin heeft geïnvesteerd niet terugverdient zal zijn imperium genadeloos ten onder gaan – net zoals de Apistos. Of de Titanic.