Nieuwe crisis Griekenland afgewend

Eurogroep

Het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Unie hebben na anderhalf jaar onderhandelen een akkoord bereikt met de Grieken.

Vrijdag was een goede dag voor Europa en voor eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem. Een Grieks faillissement en een ‘Grexit’ zijn voorlopig opnieuw afgewend. De twee onderhandelaars, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Unie (EU) hebben hun onenigheid over de Griekse schulden voorlopig overwonnen.

En demissionair minister Dijsselbloem van Financiën kon het succes goed gebruiken. Zijn positie stond onder druk na zijn opmerking dat landen niet voor hulp moeten aankloppen als ze hun geld aan „drank en vrouwen” opmaken.

Steunpakket

Na anderhalf jaar onderhandelen tussen Griekenland, het IMF en de EU maakte Dijsselbloem op Malta een akkoord op hoofdlijnen bekend. Griekenland kan nieuwe leningen tegemoet zien van het Europese noodfonds ESM (Europees Stabiliteitsmechanisme). Dat geld is welkom, want de Griekse overheid moet in juli, over drie maanden, opnieuw ongeveer 7 miljard euro aflossen.

In ruil heeft Griekenland ingestemd met nieuwe economische hervormingen. Het akkoord bestaat uit drie hoofdlijnen, zei Dijsselbloem tijdens een persconferentie. Griekenland moet private investeringen stimuleren, de arbeidsproductiviteit en publieke investeringen verhogen en ook meer financiering regelen op de vrije kapitaalmarkt.

Als het huidige steunpakket volgend jaar stopt, moeten de Grieken tot 2020 maatregelen nemen. In 1919 moeten eerst de pensioenen met 1 procent van het bruto binnenlands product (bbp) worden gekort. Het jaar daarop moet Griekenland 1 procent van het bbp aan extra inkomstenbelasting ophalen. Griekenland had vorig jaar een geschat bbp van 290,5 miljard dollar (274 miljard euro), volgens het CIA World Factbook. De economische hervormingen omvatten zo ruwweg 5,5 miljard euro.

Ruzie

Lange tijd ruzieden de EU en het IMF openlijk met elkaar en Griekenland over de juiste koers in de schuldencrisis. Eurolanden pleitten voor strengere hervormingen en een financiële ‘herbezinning’ in Athene. Maar het IMF achtte de Griekse schuldenlast onhoudbaar en pleitte eerder voor gedeeltelijke kwijtschelding. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble legde het in Malta tegen persbureau Bloomberg zo uit: „Feit is dat het IMF de afgelopen jaren wat pessimistisch is geweest ten opzichte van de realiteit.”

„Er is een akkoord op hoofdlijnen, over de grote hervormingen - de grootte, volgorde en timing - met de absolute instemming van het IMF”, zei Dijsselbloem. „Zonder instemming van het IMF had ik niet van een akkoord kunnen spreken.”

De details van het akkoord over Griekenland moeten nog wel uitgewerkt worden. Dat zal vermoedelijk in mei gebeuren als de negentien ministers van Financiën van de eurogroep opnieuw bijeenkomen. „De grote issues zijn nu uit de weg en dat zou moeten betekenen dat we het proces sneller kunnen afronden”, zei Dijsselbloem in Malta. Onderhandelaars van alle partijen zullen de komende periode in Athene de nadere afspraken voorbereiden.

De beoogde hervormingen van de arbeidsmarkt, het belastingstelsel, de pensioenen en private sector moeten daarnaast ook nog door het Griekse parlement worden goedgekeurd. Daarin heeft de linkse regering van premier Alexis Tsipras (Syriza-partij) een kleine meerderheid van 3 zetels op in totaal 300 zetels.

In 2010 ontving Griekenland een eerste noodlening van 53 miljard euro en twee jaar later nog eens 142 miljard euro. Medio 2015 was er een akkoord over een derde pakket van 86 miljard euro tot en met 2018, waarvan eind vorig jaar bijna 32 miljard euro was betaald. Het nieuwe akkoord moet regelen dat toegezegde gelden ook daadwerkelijk naar Griekenland gaan. De financiële noodmaatregelen zijn „verreweg de grootste ter wereld ooit”, volgens ESM. De Europese steunpakketten omvatten de helft van de Griekse schulden.