Fracties worden nu wél bijgepraat, over papadag en gezamenlijke visie

De Haagse Stemming De Haagse Stemming houdt je drie ochtenden per week (di-do-za) op de hoogte van de formatie en andere politieke kwesties. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

Goedemorgen! Achter de gesloten deuren van de Stadhouderskamer zijn de onderhandelaars naar één ding op zoek: gezamenlijke visie. De foto van Nederland, noemen ze dat. Maar voorlopig is die nog niet scherp. De foto van Klaver in zwembroek was dat wel, en kwam hem op hoon en complimenten te staan. PvdA’ers zijn bezig met de toekomst van hun partij, of zichzelf.

FOTO I: Missie en motto van een nieuw kabinet worden vaak pas in het eindstadium van de formatie bedacht, wanneer de plannen en poppetjes er al zijn. Maar VVD, CDA, D66 en GroenLinks willen daar eerst uitkomen, schrijven formatiewatchers Petra de Koning en Thijs Niemantsverdriet. Vooral Buma heeft grote behoefte aan een analyse die de ideologische verschillen overstijgt: ‘de foto van Nederland’. Dat is ingewikkeld. Ten eerste wordt het meest pessimistische deel van het electoraat door geen van de vier onderhandelende partijen vertegenwoordigd. Bovendien zijn ze het fundamenteel oneens over wat er mis is met Nederland en hoe dat opgelost moet worden. Daarom is er toch ook maar over concreet beleid gesproken afgelopen week.

Foto II: Verwacht geen formatienieuws op vrijdag, want dan heeft Jesse Klaver zijn papadag. Gisteren circuleerde ter illustratie een oude Instagram-foto van zijn blote rug en blote benen, in matching zwembroek tussen zijn zoontjes. (Was daar een fotograaf of toch ook een moeder bij?) Het formatietempo ligt bewust laag, in tegenstelling tot in 2012. Dat is deels een luxe, omdat er geen economische crisis bevochten hoeft te worden. En deels het winnen van de vorige oorlog: veel problemen van de VVD-PvdA-coalitie zouden voortkomen uit een te snelle en te geheime formatie. Elke partij probeert nu de eigen fractie beter op de hoogte te houden, signaleert politiek redacteur Enzo van Steenbergen. Rutte en Zijlstra lunchen steeds met Tweede Kamerleden, CDA en D66 praten kleine ‘formatieteams’ bij, GroenLinks werkt met clusters. Daarmee nemen de onderhandelaars risico, want hoe meer mensen inhoudelijke informatie hebben, hoe groter de kans dat die uitlekt.

Foto III: In zekere zin zou je de verkiezingsuitslag per stembureau (het zijn er 9.357) ook kunnen zien als foto van Nederland. Deze gebruiken partijen vooral om zich voor te bereiden op de volgende verkiezingen; binnen een jaar worden de gemeenteraden alweer gekozen. Met name de PvdA heeft daarbij een groot probleem, constateert politiek verslaggever Titia Ketelaar.

Koendexit?: Naast formeren hield de Tweede Kamer zich deze week vooral bezig met maidenspeeches, het controversieel verklaren van wetsontwerpen en zelfs overlegjes over lang geleden verschenen rapporten, en met gerommel in het eigen bedrijf. De echte spanning kwam van buiten, met de aanslag in Stockholm en de Amerikaanse aanval op een Syrische luchtmachtbasis na de gifgasaanval in Idlib. “Begrip” toonde demissionair minister Koenders voor die actie van Trump. Hoe Koenders zich opstelt in dit soort kwesties heeft opeens een nieuwe dimensie gekregen, want hij zou vorige maand in New York gesolliciteerd hebben om hoofd van de VN-ontwikkelingsorganisatie UNDP te worden, meldde De Telegraaf.

Geen Dijssexit: De buitenlandse post van Jeroen Dijsselbloem lijkt voorlopig veilig. Tijdens de eurogroep die hij gisteren op Malta voorzat, legde hij zijn “Schnaps und Frauen” uitspraak nog een keer uit. Geen van de collega-ministers van Financiën kwam daarna terug op het onderwerp en “niemand vroeg om mijn ontslag”, aldus Dijsselbloem. Hij kon bovendien een deal tussen de EU en het IMF presenteren wat betreft Griekenland. Een Grieks faillissement, een ‘Grexit’ en zijn eigen exit zijn voorlopig afgewend.

WAT WIJ LEZEN: (ON)GEVRAAGD ADVIES

Tegen saaiheid: Het is tijd voor een nieuwe generatie PvdA’ers, zoveel is duidelijk. Drie jonge partijtijgers analyseren in een gezamenlijk interview het verlies van de sociaaldemocraten. Die verloren kiezers mede door saaiheid: er wordt te weinig gediscussieerd en jongeren voelen zich er niet op hun gemak. Maar het is zeer de vraag of die met het verleuken van partijcongressen worden teruggewonnen.

Tegen referenda: Wat vooral niet ‘verleukt’ moet worden, is het democratische stelsel. Althans, dat vindt Piet Hein Donner, vicepresident van de Raad van State. In het jaarverslag van de Raad waarschuwt hij voor de teleurstellingen die referenda inherent met zich meebrengen. De referendumwet botst zelfs met de taak van het parlement zoals die omschreven staat in de grondwet, zegt Donner, en moet daarom “op zijn minst geëvalueerd worden”.

Tegen collectief pensioen: In een vertrouwelijk conceptsadvies dat de Volkskrant in handen kreeg, adviseert de Sociaal-Economische Raad (SER) om iedereen een eigen pensioenpot te geven in plaats van een collectieve kas. Daarnaast zouden pensioenfondsen veel minder beloftes moeten doen over het rendement. Pas tien jaar voor de pensioenleeftijd krijgen deelnemers duidelijkheid over de hoogte van hun pensioen.

QUOTE VAN DE DAG

“Kom maar bij ons op schoot zitten, moeten ze hebben gedacht, dan ben je geen bedreiging meer. Maar ze brachten het als: je kunt meer bereiken met een grote partij.”

Marianne Thieme vertelt in NRC hoe ze door GroenLinks een plek op de lijst kreeg aangeboden nadat bekend werd dat ze de Partij voor de Dieren aan het oprichten was.

NB: In een eerdere versie van deze nieuwsbrief werd de suggestie gewekt dat de ‘zwembroekfoto’ van Jesse Klaver van vrijdag was. Die bleek uit februari.