Aanval op doelen Assad grote gok

Wending in beleid Trump

President Trump liet 59 kruisraketten afvuren op Syrisch vliegveld, als vergelding voor gifgasaanval. Een grote draai in zijn beleid.

Aanval op vliegveld

Na een plotselinge en dramatische ommekeer in zijn buitenlandse politiek heeft president Donald Trump donderdagnacht de aanval geopend op de Syrische regering van Bashar al-Assad. Op bevel van Trump zijn volgens het Pentagon 59 kruisraketten afgeschoten op het Syrische vliegveld al-Shayrat, dicht bij de stad Homs. Er vielen voor zover bekend 8 doden.

Het is voor het eerst dat Amerika de aanval opent op Assad, een bondgenoot van Rusland. Het buitenlands beleid van Trump staat hiermee op zijn kop, met mogelijk grote gevolgen voor de verhouding met Rusland.

President Poetin vindt de Amerikaanse aanval op Syrië een daad van agressie tegen een soevereine staat, die niet alleen de Russisch-Amerikaanse betrekkingen onder druk zet, maar ook de algemene oorlog tegen terrorisme, zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov. Het Pentagon verklaarde dat Rusland van tevoren op de hoogte gesteld is van de aanval.

Ook binnenlands neemt Trump een gok. Veel van zijn aanhangers voelen niets voor militaire betrokkenheid in Syrië, veel van Trumps tegenstanders zijn juist voor. De kruisraketten zijn een vergelding voor een luchtaanval in de provincie Idlib, waarbij afgelopen weekend tientallen Syriërs om het leven kwamen. Bij die aanval kwam gifgas vrij. De luchtaanval zou zijn begonnen vanaf het vliegveld dat vannacht is getroffen.

Vergelding voor gifgasaanval

Trump sprak vanaf zijn resort Mar-a-Lago in Florida de natie toe. Hij riep „de beschaafde wereld” op een einde te maken aan „het bloedvergieten”. De president zei dat de aanval diende als vergelding voor de gifgasaanval, en dat de aanval goed was voor de nationale veiligheid van de VS.

In 48 uur is Trump volledig van mening veranderd over de oorlog in Syrië. In 2013, toen de regering-Obama militair ingrijpen overwoog, had Trump daar veel kritiek op. Als presidentskandidaat beloofde hij een politiek van non-interventionisme. Hij wilde de relatie met Rusland verbeteren, en zich richten op de oorlog tegen Islamitische Staat, in Syrië en Irak.

Vorige week nog zeiden regeringswoordvoerders dat Amerika niet langer voor een machtswisseling in Syrië is. Assad mocht blijven, omdat de president „een politieke realiteit” was geworden. De afgelopen 48 uur veranderde de toon in Washington snel. Trump was geraakt door beelden uit Idlib van dode kinderen, zei hij, onder wie „prachtige baby’s” na een „barbaarse aanval” door Assads luchtmacht. Minister Rex Tillerson van Buitenlandse Zaken zei donderdag dat er „geen rol meer is voor Assad”. „Er zijn al stappen voor in gang gezet.”

Amerika vecht nu dus mét Assad tegen Islamitische Staat, en tégen Assad. De complexiteit van de oorlog in Syrië geeft Trump weinig speelruimte. Als Assad verzwakt, kan dat in het voordeel werken van IS.

Verzet bij eigen achterban

Westerse regeringsleiders, onder wie Merkel en Hollande, steunen de aanval van vannacht. Ook de Nederlandse regering toont begrip.

In de VS zijn zowel Democraten als Republikeinen positief. Onder neoconservatieven op rechts en zogeheten ‘humanitaire interventionisten’ op links werd al dagen gepleit voor ingrijpen tegen Assad. Het verzet bevindt zich uitgerekend in Trumps eigen achterban. Leiders uit de nationalistische en rechts-populistische hoek noemden een gifgasaanval door Assad ‘bedrog’. Trump werd daar populair om zijn pro-Russische houding en belofte van een ‘America First’-politiek.

De afgelopen dagen is deze vleugel aan de verliezende hand. Topstrateeg Steve Bannon is uit de Nationale Veiligheidsraad gezet. Meer traditioneel ingestelde conservatieven, die sneller voor militair ingrijpen zijn, winnen juist aan invloed bij Trump.

Nu neemt hij alsnog zelf de gok van een enorme escalatie. Rusland was weliswaar op de hoogte gebracht van de aanval, zodat Russische slachtoffers voorkomen konden worden, maar Trump wil in Syrië niet langer samen met Poetin optrekken.

Grilligheid

Als president wil Donald Trump graag onvoorspelbaar zijn, zei hij de laatste tijd vaak. Grilligheid boezemt tegenstanders angst in. „Mijn houding ten opzichte van Syrië en Assad is sterk veranderd”, zei hij deze week. Voor Trump is dat geen teken van zwakte, het geeft hem maximale speelruimte, vindt hij zelf. Met zijn draai in Syrië heeft hij laten zien hoe onvoorspelbaar hij kan zijn.