Wie plukt straks de Californische avocado’s?

Immigranten

De Californische fruitteelt draait op illegale immigranten. Als de Amerikaanse president Trump illegalen op grote schaal uit gaat zetten, of als ze uit angst zelf vertrekken, ontwricht dat niet alleen hele gemeenschappen, het is ook een economische ramp.

Foto’s Meg Roussos / Bloomberg

De landbouwwerkgevers en arbeiders van Californië hebben een treffende term voor hun werk: backbreaking. Ten noorden van Los Angeles, waar de bergen plaatsmaken voor de slavelden, zie je wat ze bedoelen. Met gerafelde strohoeden op bewegen de plukkers zich in groepjes over het land. Hun ruggen zijn gebogen in de brandende zon, terwijl ze de gewassen aftasten.

„Geen Amerikaan wil dit werk doen”, zegt Mike Mobley, de baas van landbouwbedrijf Progressive Land Management. „Hun rug doet pijn, de zon is te fel, het is te zwaar.” Hij wijst naar een ploeg in een sinaasappelboomgaard. „Van die mensen hoor je nooit een klacht.”

Zonder de hulp van Mexicanen en andere Centraal-Amerikaanse seizoensmigranten zal een deel van de oogst uit de Central Valley verloren gaan, betogen Mobley en andere boeren in Californië, waar een groot deel van Amerika’s fruit en groente wordt verbouwd. „We krijgen de avocado’s niet op tijd van de boom.” Het gevolg: onnodige schaarste en hogere prijzen. Want Mobley vreest dat het personeelstekort in de landbouw – al jaren een probleem – snel zal groeien nu Donald Trump aan de macht is. „Ik heb op hem gestemd”, zegt Mobley. „Maar dit is gewoon dom.”

De immigratieplannen van de regering-Trump zijn nog nauwelijks uitgevoerd. Het is te vroeg om de gevolgen in te kunnen schatten. Maar in Los Angeles en de streek ten noorden van de stad is al wel duidelijk dat de zero tolerance zorgen baart. Onder immigranten zelf, en onder de Amerikanen die met hen samenwerken.

Gezinnen overhoop gehaald

In de progressieve grensstaat Californië hield nauwelijks iemand er rekening mee dat Trumps beloften werkelijkheid zouden worden. Maar kandidaat Trump werd president Trump en in zijn eerste maanden is duidelijk geworden dat de illegale immigratie ook in de praktijk een speerpunt wordt. Van de 15.000 nieuwe agenten die aangenomen worden bij de immigratiedienst, komt een groot deel te werken in de kuststaat.

Door de voorgenomen uitzettingen zullen gezinnen, scholen, bedrijven en complete steden overhoop worden gehaald. Een eerste indicatie van de nieuwe aanpak van de immigratiedienst ICE was onlangs in de Californische media te zien. Romulo Avelica-Gonzales werd in een voorstad van Los Angeles aangehouden in de auto, nadat hij een van zijn dochters net naar school had gebracht. In de video van de arrestatie was de andere dochter snikkend te zien omdat haar vader het land uitgezet dreigt te worden. Avelica-Gonzales is een Mexicaan met twee veroordelingen wegens kleine vergrijpen. Zijn vier dochters zijn Amerikaanse staatsburgers omdat ze in de VS zijn geboren.

ICE legde uit dat dit een oud, ‘routineus’ uitzettingsbevel betrof – een zaak uit 2014, toen Barack Obama nog president was. Onder diens bewind werd het aantal uitzettingen al opgeschroefd. En eerdere berichten over ICE-invallen in scholen en woningen bleken niet af te wijken van het optreden onder Obama.

Toch is de angst voor wat komen gaat reëel, zegt Victor Nieblas, een toonaangevende immigratiejurist in Los Angeles. Complete gemeenschappen voelen zich ‘geterroriseerd’, merkt Nieblas als hij immigranten bijstaat in de rechtbank of tijdens cursussen die hij geeft over wat je moet doen bij een arrestatie:

„Mond houden, geen vragen beantwoorden, de papieren die je wel hebt laten zien en goed onthouden wat je rechten zijn.”

Bescherming

De senaat van Californië heeft deze week een eerste belangrijke stap gezet om hen te beschermen. De gehele staat wordt een sanctuary: een veilige haven voor ‘ongedocumenteerde’ immigranten, van wie er 2,3 miljoen in Californië wonen en werken. Lokale autoriteiten zullen niet samenwerken met federale immigratiediensten, tenzij het om zware criminelen gaat. Ook maakte de senaat budget vrij om immigratieadvocaten als Nieblas financieel te ondersteunen.

Voorheen kwamen alleen immigranten voor uitzetting in aanmerking na een ernstig misdrijf. Onder Trump is de drempel verlaagd. Elk vergrijp, hoe groot of klein ook, kan reden zijn om iemand de grens over te zetten. Ook als er alleen een beschuldiging ligt, geen veroordeling. In theorie is het oversteken van de grens zonder papieren zo’n vergrijp. Dat betekent dat alle elf miljoen ‘papierlozen’ voor hun toekomst moeten vrezen: geen van hen had een verblijfsvergunning bij binnenkomst. „Iedereen komt in aanmerking voor uitzetting”, zegt Nieblas.

Hij legt uit dat geen van zijn cliënten met de pers wil praten uit angst voor repercussies. Paranoia heerst onder Mexicaanse en andere Latijns-Amerikaanse illegalen, zegt hij – „het is alsof de paranoia van Trump aanstekelijk is”. Niet dat het hem verbaast van de Republikeinse Partij.

Je hoorde het ook van Mitt Romney in 2012: het liefst zien ze dat migranten zelf vertrekken. Met grote woorden zaaien ze angst. Heel wat immigranten zeggen nu al dat ze liever zelf weggaan, voordat de politie langskomt.

Trump zal het als een win-win zien, denkt Nieblas.

Kinderen wel staatsburger VS

Maar veel volwassenen immigranten hebben kinderen die in de VS zijn geboren. Ze werken, gaan naar de kerk, betalen belasting, zijn vaak al decennia in Amerika. Weggaan of weggestuurd worden zou een persoonlijke ramp betekenen – en een economische ramp voor immigratiestaten als Californië.

Om hen bij te staan is er in Los Angeles een ondergronds netwerk opgezet. Joodse tempels en christelijke kerken werken samen om schuilplaatsen te bieden. „Het wordt eng als ICE aanklopt”, zei een (anonieme) Joodse man op een lokale tv-zender. Hij heeft een logeerkamer vrijgemaakt. „Maar de gevolgen van niks doen zijn ook eng op dit moment.”

Net als San Francisco is Los Angeles al langer een ‘sanctuary city’. Maar Nieblas en andere experts hebben er weinig vertrouwen in: ICE heeft als federale instelling wel degelijk het recht om in die steden op te treden. En de regering-Trump heeft al gedreigd met zware repercussies: de federale financiële steun voor staten en steden komt in gevaar als ze coöperatie met ICE weigeren.

Zelfs papierloze minderjarigen moeten het ergste vrezen. Het bestuur van de University of California, een netwerk van openbare universiteiten, schreef een open brief aan Trump met de eis om de kinderen van illegalen met rust te laten. Zij die als minderjarigen naar de VS werden meegenomen „zijn zo Amerikaans als elk ander kind”. Van de 750.000 papierloze minderjarigen in de VS woont bijna eenderde deel in Californië. In de brief:

Ze belichamen het beste van ons land.

Avacado-boomgaard

Landarbeiders legen hun zakken met verzamelde avocado’s. Foto Meg Roussos/Bloomberg

In Ventura neemt Maria even pauze aan de rand van een avocado-boomgaard. Haar kinderen zijn hier geboren, dus ze vreest niet voor hen. Wel voor zichzelf. De Mexicaanse kwam ruim tien jaar geleden naar Amerika. Angst voor drugsbendes en hoop op een betere toekomst waren de redenen om in haar eentje noordwaarts te trekken. Ze ontmoette haar man, ook Mexicaan, maar met een greencard. Ooit werd ze aangehouden omdat ze een auto bestuurde, wat vóór een Californische wetswijziging uit 2015 niet mocht: illegalen konden geen rijbewijs krijgen en mochten dus niet rijden.

„Ik ben altijd een beetje bang”, zegt Maria. Ze heeft nooit een wet of regel overtreden, al beseft ze dat ze destijds niet achter het stuur had moeten kruipen. „Iedereen maakt wel eens een vergissing. Waar is de vergiffenis? Ik werk hard. Betekent dat niks?”

Dezelfde vraag houdt Joe Del Bosque bezig. Zijn boerenbedrijf voor knoflook, amandelen, avocado’s en meloenen in de Central Valley zal failliet gaan als zijn arbeiders worden uitgezet. Of als Centraal-Amerikaanse werknemers besluiten dat het te riskant is om de grens over te steken als legale seizoenswerker.

Geen spijt van stem op Trump

Ook Del Bosque stemde op Trump. Hij heeft er geen spijt van. Als zelfstandig ondernemers moeten de meeste boeren niets van de Democraten hebben: de federale overheid die ondernemers vanwege de onophoudelijk uitwaaierende regelgeving steeds meer vrezen, groeit juist onder Democratische presidenten.

Maar een doelgericht visumprogramma om arbeiders tijdens het plukseizoen toe te laten? Het heeft steun van alle boeren, maar het kwam er ook onder Obama niet. De assemblee en gouverneur van Californië krijgen het evenmin voor elkaar, en dat in een staat die wordt geleid door Democraten.

Zijn arbeiders komen zelden in de problemen, zegt Del Bosque. Hij wijst op de statistieken die aantonen dat immigranten zich juist beter gedragen dan alle andere bevolkingsgroepen. Del Bosque:

„Die mensen werken hard. Als je de grens oversteekt om in de zon te oogsten voor een paar dollar per uur, is criminaliteit echt niet het probleem.”

Zijn sommige knoflookplukkers illegaal in de VS? Het zou kunnen, geeft hij toe. Papieren worden bekeken, maar grondig controleren is ook weer verboden door dezelfde overheid die illegalen wil opsporen. „Ik heb geen expert in documenten. Als ik te veel controleer, beschuldigen ze je van discriminatie.” Del Bosque zucht. „Laat die mensen werken. Laat ze die avocado’s van de boom halen.”

Die wens lijkt met het recente wetsvoorstel in de Californische senaat verder weg dan ooit. Zoals de Republikein Jeff Stone zei: „Hiermee trap je de president in het kruis. Ik vermoed dat hij terug zal trappen.”