Luxe naast gerecycled afval

Salone del Mobile in Milaan

Designspektakel Salone del Mobile in Milaan is gefestivaliseerd. Maar er zijn ook nog steeds vernieuwende ontwerpen te zien.

Foto Daniel Dal Zennaro/EPA

Letterlijk in een hoekje van Lambrate, een industriewijk aan de oostkant van Milaan, staat Jasper Udink ten Cate (39). De voormalig kok uit Utrecht noemt zich sinds twee jaar ‘Creative chef’. Hij heeft zich ten doel gesteld „eten in het museum te krijgen”. Goede kunst en design draaient niet alleen om het object, maar ook om de ervaring, zegt hij.

In de zomer runt de chef Het Smaakmuseum in Odijk, een restaurant waar hij met oude plantenrassen uit de genenbank van de Wageningen Universiteit voor een „smaakmakende eetbeleving” zorgt. Deze week is Udink ten Cate voor het eerst present bij de Salone del Mobile, het jaarlijkse designspektakel in Milaan. Hij offreert passanten een bolletje biet met anijsbloem en oesterblad, „drie smaakexplosies bij elkaar”.

Zonder dat de bezoeker het beseft wordt hij door Udink ten Cate „gevangen in een kunstwerk”. Hij wijst op een camera boven zijn stand. De gefilmde reacties op zijn culinaire creatie hoopt hij ooit in een museum te tonen.

Petflessenlamp Spaceship No.4, een ontwerp van Piet Hein Eek (11.406 euro)

Petflessenlamp Spaceship No.4, een ontwerp van Piet Hein Eek (11.406 euro)

Milaan heeft meer kookkunstenaars en andere buitenbeentjes aangetrokken. De Salone is gefestivaliseerd, een soort Lowlands in het kwadraat geworden, waar bezoekers zich aan veel meer kunnen laven dan aan tentoonstellingen op het snijvlak van design, kunst en architectuur.

De Salone is bijvoorbeeld steeds meer ook een platform voor politiek getinte boodschappen, voor lezingen en debatten, voor film en muziek. De hele wereld komt naar Milaan, zegt de jonge mode-ontwerper Bas Timmer. Dé plek, zegt hij, om aandacht te vragen voor zijn sheltersuit, een jas-annex-slaapzak waarvan hij er woensdag vijftig cadeau deed aan een daklozenorganisatie in Milaan. Timmer hoopt op journalisten uit vele landen: „In de VS en Polen is de zorg voor thuislozen bar slecht.”

De Salone is ook verworden tot een podium voor grote bedrijven. Manifesteerden auto- en drankmerken zich de afgelopen jaren vaak lawaaiig en irritant commercieel, nu zijn er fabrikanten die met slimme en interessante imago-campagnes voor de dag komen.

Neem het Zweedse kledingmerk Cos. In samenwerking met het Britse ontwerpbureau Studio Swine toont Cos in een verduisterde ruimte een levensgrote boom, die aan de lopende band witte vruchten produceert. Met uitgereikte wollen handschoenen kunnen deze zeepbellen worden opgevangen.

In Lambrate heeft Ikea een 3.500 vierkante meter grote loods verbouwd tot een festivalterrein. Bezoekers kunnen daar yoga- of tekenlessen volgen, met een gehaktballetje op een reuzensofa loungen, dansen op live muziek, of deelnemen aan een debat.

Luxueuzer

Dat de economie aantrekt, was waarneembaar in het beursgebouw aan de rand van de stad. De bedrijfsstands oogden weer luxueuzer en ook waren er opvallend veel presentaties van kostbare buitenmeubels.

De ‘Maarten Baas 101’, een stoel met acht verschillende rugleuningen voor Lensvelt (introductieprijs 225 euro)


De ‘Maarten Baas 101’, een stoel met acht verschillende rugleuningen voor Lensvelt (introductieprijs 225 euro)

Ook dit jaar tekenden de oudgedienden Konstantin Grcic, Jasper Morisson en Patricia Urquiola weer voor de meest doordachte nieuwe meubels. En de Cypriotisch-Britse Michael Anastassiades maakte opnieuw duidelijk de meest vernieuwende lichtontwerper te zijn. Zijn serie ‘Arrangements’ voor het Italiaanse Flos is wonderschoon: geometrische elementen voorzien van led-strips, kunnen naar believen worden gekoppeld tot sierlijke kroonluchters.

Veel bekende designmerken hebben klassiekers afgestoft. Meubelontwerper Gio Ponti en lichtdesigner Gino Sarfatti, beiden al ruim dertig jaar dood, lijken wel springlevend, zoveel van hun ontwerpen zijn weer in productie genomen. De Deense firma Lange Productions heeft zich zelfs volledig toegelegd op het opnieuw produceren van Scandinavische mid-century meubels van onder anderen Fabricius & Kastholm en Grete Jalk.

Office 3.0

Onder de noemer ‘Office 3.0’ wordt in twee hallen het kantoor van de toekomst gepresenteerd. Werken en wonen vermengen steeds meer. Daar passen geen grijze, stalen kantoormeubels bij. Een exponent van het moderne werkmeubilair is Arco uit Winterswijk, specialist in houten tafels. Vorig jaar kwam het bedrijf in het nieuws, omdat het een grote opdracht kreeg van het Amerikaanse Apple, dat als proef honderden grote tafels bestelde voor het nieuwe hoofdkantoor in Cupertino.

Afvalcontainer voor in de auto van Basten Leijh. Foto Basten Leijh

Westerse bedrijven, zegt ontwerper en directeur Jorre van Ast, moeten het vaak hebben van creativiteit, het bedenken van oplossingen. Dat vraagt om andersoortig meubilair, zegt hij. Sta-tafels, bijvoorbeeld, voor informeel overleg. En tafels als ‘aanlandplek’, met een bak in het midden met vier stopcontacten, waar werknemers even een paar uur met hun laptop aan de slag kunnen. Bij Arco is het een drukte van jewelste.

De prijs voor de meest nuchtere tentoonstelling gaat naar Basten Leijh, een ontwerper uit Amsterdam, die de afgelopen jaren prijzen won met zijn innovatieve gebruiksvoorwerpen. Bij zijn eerste solo-presentatie in Milaan toont Leijh in een witte ruimte in Lambrate tien ontwerpen, de een nog praktischer dan de ander. Het meest opvallend is misschien een uit gerecyclede plastics gemaakte afvalcontainer voor in de auto. Van afval voor afval, zegt hij. Een kleine stap op weg naar de circulaire economie.

Leijh verbaasd zich over de vele gezochte ontwerpen om hem heen. „Ik heb dit vak gekozen om problemen op te lossen, om dingen beter of comfortabeler te maken.” Toen hij een rondje door Lambrate maakte, bekroop hem het gevoel, „dat velen maar wat doen”.