750.000 lachende Luthers

speelgoed

Maarten Luther als Playmobil is een succes. Hij kan nu weer vechten met de eenarmige Rijksridder, schrijft

De grote zestiende-eeuwse kerkhervormer Maarten Luther als Playmobilpoppetje. Waarom ook niet? Het was een ideetje van het Congres- en Toerismebureau Neurenberg, ter viering van het Maarten Lutherjaar 2017. De eerste editie, 34.000 groot, was in 2015 al in drie dagen uitverkocht.

De Duitse kranten staan deze week vol van Luthers succes. Inmiddels zijn er 750.000 Luthers verkocht, vertelt Michael Schönemann van de Verkehrsverein Nürnberg tevreden aan de telefoon. Volgens Schönenberg is er een Luther-link met Neurenberg, „want in Luthers tijd was dit het Duitse centrum van uitgevers en drukkerijen. Luthers werken gingen via deze stad de wereld over”. Zoals alle Playmobilfiguren laat deze Luther een gulle glimlach zien – altijd een aangename verrassing bij morele leidersfiguren.

Twee weken geleden stond ‘PLAYMOBIL 6099 - Martin Luther’ nog op de cover van de NRC-Wetenschapsspecial over geschiedenis, als historische keuze van historicus Beatrice de Graaf: „Luther staat voor de kracht van het woord, van het geweten, voor de mondige burger die zich uitspreekt”.

7,5 cm groot is deze Luther, de standaardmaat sinds het begin van Playmobil in 1974. Het formaat werd expres klein gehouden om tijdens de oliecrisis plastic te sparen.

De Duitse kranten vermelden consequent dat van Luther nu méér exemplaren zijn verkocht dan van Darth Vader – de zwaar ademende slechterik uit Star Wars. Maar er is helemaal geen Darth Vader-playmobil-figuur. „Dat is een Lego-figuur”, zegt de Playmobil-woordvoerder enigszins gereserveerd. De vergelijking Luther - Darth Vader komt waarschijnlijk voort uit een artikel vorig jaar in de Tagespiegel waarin terloops stond dat het Luther-poppetje „een beetje op Darth Vader lijkt, maar dan aan de goede kant van de macht”. Lego zwijgt over verkoopcijfers van Darth Vader, maar dit poppetje zit al sinds 1999 in vele dozen van de populaire Lego Star Wars-serie. Als Darth Vader jaarlijks meer dan 42.000 poppetjes haalt, blijft hij Luther voor. Dat moet lukken.

Playmobil doet wel vaker speciale projecten. Voor het Rijksmuseum maakt het een glimlachend plastic melkmeisje van Vermeer en voor de Freistaat Thüringen produceert het een – overigens sterk op Luther lijkende – Wolfgang von Goethe.

Ter gelegenheid van een riddertentoonstelling in het Germanisches Nationalmuseum in Neurenberg maakte Playmobil in 2010 een poppetje van Götz von Berlichingen.

Götz wie? Götz met de IJzeren Hand natuurlijk! Hij is een beruchte Rijksridder en huursoldaat, die als tijdgenoot van Luther een tijdje de legers van de boerenopstanden leidde, hoewel hij eigenlijk weinig ophad met boeren die meer vrijheid eisten. Zowel Goethe als Jean-Paul Sartre schreven toneelstukken over deze mysterieuze, eenarmige figuur. Luther háátte die boerenopstanden. In 1525, het jaar dat Götz hen aanvoerde, schreef Luther een pamflet: ‘Tegen de roof- en moordzuchtige boeren’. Zijn oplossing was simpel: ‘Laat ieder die daartoe in staat is hen doodslaan, afmaken of doorsteken. Er is niets giftiger of duivelser dan een rebel’. Prachtig, dat dit fascinerende conflict tussen de ex-monnik en de Rijksridder nu in het Lutherjaar is na te spelen in Playmobil. Je kán het vooruitgang noemen.

De hervormer is overigens op vele manier te herdenken. Er is ook een Luther-badeendje te koop.