Column

Het mag niet, maar ik ben er blij mee

Joyce Roodnat

Je hebt klassiek ballet en je hebt oerklassiek ballet. Klassiek, dat is Russisch en 19de-eeuws. Het Zwanenmeer. Giselle. Oerklassiek doet alsof. Het varieert op de 19de-eeuwse vormen en verhalen en omdat de choreograaf zich dat bewust is, doet hij er een schepje of wat bovenop. Zie de de Brit John Cranko met zijn Onegin, uit 1965. Het Nationale Ballet, dat Onegin uitvoert, doet daar weer een schepje bovenop, met decors van gesponnen suiker en kostuums in oudroze en abrikoos.

Lekker spectaculair allemaal, en toch wat bloedeloos. Vind ik. Maar de balletcrowd is dik tevreden. Behalve over Onegin zelf, die vinden ze te weinig verleider. Voor mij redt juist hij de voorstelling van het moeras van de betreden paden. Jozef Varga danst hem als een pauw, met zijn kin in de lucht. En dat werkt prachtig. Deze Onegin is inderdaad geen verleider, gelukkig niet, dat weten we nou wel. Hij is verliefd op zichzelf en te lui voor menselijk contact, zoals tv-personality’s vaak zijn: onweerstaanbaar op tv, onmogelijk in de omgang. Varga herschept Onegin tot een actuele tragische figuur.

Mag dat? Van de kenners niet. Maar ik ben er blij mee.

Er mag wel meer niet. Het filmfestival van Cannes koos als embleem voor zijn 70ste verjaardag een foto van een rock-’n’-rollende Claudia Cardinale uit 1959. Cardinale, uitstekend idee. Onbetwist uithangbord van de Europese cinema, zonder controversiële politieke ideeën (zie Brigitte Bardot) en zonder genante belastingperikelen (zie Sophia Loren). Verrukkelijk, feestelijk, cinema!

Maar o wee. De ontwerper photoshopte Cardinales middel een maat slanker en reduceerde haar dij tot spillebeen. En nu wordt het Festival weggezet als seksistisch, in bulkend verontwaardigde reacties. Cardinale vond dat meteen onzin: „Dit is geen belediging voor het vrouwelijk lichaam. Het is maar film.” En ik ben het met haar eens. Als dit iets is, is het geschiedvervalsing. In 1959 waren vrouwenheupen breed en dijen stevig. Echter, voor de suggestie van een tijdloos beeld moet je gek genoeg zo hedendaags mogelijk zijn. Het heden regeert en dit heden wil vrouwen als visgraten. Belachelijk, vind ik ook. Maar de Cannes-ontwerper had zijn werk niet goed gedaan als hij zich daaraan had onttrokken.

Ook wie de toekomst suggereert, zit vast aan het nu. Om het publiek aan zich te binden is de verregaande hightechwereld in de sf-film Ghost in the Shell onmiskenbaar in deze tijd gemaakt, om te beginnen met de skinny-jeansmaten van het ‘robotlichaam’ van Scarlett Johansson.

Vervalsing? Nee, interpretatie. En volgend jaar is het weer anders. Zo gaat dat in de kunsten, die rollen altijd voort.