Kan de Griekse kwestie het imago van Dijsselbloem opvijzelen?

Eurogroep

Jeroen Dijsselbloem wordt achtervolgd door zijn ‘drank en vrouwen’-uitspraak. Deze vrijdag leidt hij een Eurogroep over de Grieken.

LOUISA GOULIAMAKI/AFP

Kan Jeroen Dijsselbloem zijn gebutste imago deze vrijdag wat herstellen? Al twee weken wordt de demissionair minister van Financiën achtervolgd door zijn uitspraak over „drank en vrouwen”. Het Europarlement eiste deze week (weer) dat hij zijn post als voorzitter van de Eurogroep opgeeft.

Vrijdag krijgt Dijsselbloem een kans om het tij te keren, bij de eerste vergadering van Europese ministers van Financiën sinds de rel losbarstte. Op de agenda: Griekenland. Een doorbraak in dat al zeven jaar slepende dossier zou hem de broodnodige punten opleveren.

De problemen ontstonden toen hij in de Frankfurter Allgemeine Zeitung zijn idee van Europese solidariteit uiteenzette. In dat kader zei Dijsselbloem: „Ik kan niet al mijn geld uitgeven aan drank en vrouwen en u daarna om ondersteuning vragen.” De opmerking werd alom opgevat als sneer naar Zuid-Europa, maar ook seksistisch gevonden. De zaak verergerde toen Dijsselbloem weigerde excuses aan te bieden. „De keuze van woorden is persoonlijk, evenals de wijze waarop ze worden opgevat.” Zijn „calvinistische directheid” was niet begrepen.

Dijsselbloem wil, ondanks zijn aanstaande vertrek als minister, zijn termijn als Eurogroep-voorzitter tot begin 2018 volmaken. Hij claimt dat het draagvlak onder collega’s in Brussel nog „zeer, zeer breed” is. Maar het Europarlement was woest toen hij deze week wegbleef bij een debat over Griekenland – het paste niet in zijn agenda.

Op zich is de Eurogroep een informeel gremium en kan de voorzitter het Europarlement met recht negeren. Maar gezien de ophef zou zijn aanwezigheid juist nu niet hebben misstaan. Het regende veroordelingen, van links tot rechts, inclusief uit Dijsselbloems eigen sociaal-democratische fractie.

De 27ste is een nationale feestdag in Nederland, maar ik kan de hele dag beschikbaar zijn

Jeroen Dijsselbloem, in een brief aan het Europarlement

In een poging te de-escaleren stelt Dijsselbloem nu voor om eind april alsnog te komen, desnoods op Koningsdag. „De 27ste is een nationale feestdag in Nederland maar ik kan de hele dag beschikbaar zijn”, schreef hij het Europarlement woensdag. Als hij tegen die tijd kan claimen dat de Griekse kwestie is vlot getrokken, dan is dat een belangrijke steun in de rug.

Zit de Eurogroep, die vrijdag vergadert op Malta, dichtbij een doorbraak? Begin deze week leek het daar nog niet op. Ondanks recente lichtpuntjes lukt het Griekenland en internationale geldschieters niet om tot een akkoord te komen. In juli moet Athene weer een grote afbetaling doen (6 miljard euro). Zonder steun lukt dat niet en breken weer onzekere tijden aan voor de eurozone.

Hoop gloort sinds enkele dagen

Struikelblok is het bezuinigingstempo dat Griekenland moet aanhouden, om in 2019 een primair begrotingsoverschot (zonder rentelasten) van 3,5 procent te halen. Eerder werd afgesproken dat in dat jaar 1 procent (van het bnp) minder zou worden besteed aan pensioenen en dat de belastingen in 2020 met 1 procent omhoog gaan. Volgens het Griekse dagblad Kathimerini zou het Internationaal Monetair Fonds (IMF), een van de geldschieters, dit niet realistisch vinden. Het IMF wil pas meebetalen als er grotere offers worden gedaan.

Sinds enkele dagen gloort er echter hoop. Dinsdag begonnen intensieve, nachtelijke gesprekken tussen Dijsselbloem, diens Griekse collega Tsakalotos en de geldschieters, waaronder ook de Europese Centrale Bank (ECB). Dijsselbloem twitterde na afloop dat er „goede vooruitgang” was geboekt. Volgens EU-president Tusk, op bezoek in Athene, is „een positieve doorbraak vrijdag” zeker mogelijk.

Behalve Dijsselbloem, lijkt ook Tusk gemotiveerder dan ooit: hij wil niet dat EU-landen in de komende Brexit-onderhandelingen tegenover elkaar komen te staan en hamert al weken op het belang van eendracht. Nieuw gedoe met Griekenland staat haaks op die strategie.

Bovendien zei de Griekse premier Tsipras woensdag dat hij een speciale top met EU-leiders zal eisen als de ministers er vrijdag niet uitkomen. Ook daar heeft Tusk geen zin in: leiders opzadelen met deze nogal specialistische onderhandelingen is geen goed idee, ze weten er simpelweg te weinig van af. De laatste keer dat het gebeurde, in juli 2015, werd pas bij het ochtendgloren een akkoord bereikt.