Glutenallergie Een verder onschuldig virus kan mensen levenslang allergisch maken voor gluten

Gluten

Glutenallergie leek alleen een kwestie van erfelijke aanleg. Maar een verder onschuldig virus lijkt de ziekte ‘aan’ te kunnen zetten bij daarvoor gevoelige mensen.

Glutenvrije noten, bonen en granen. Foto Janine Lamontagne/Getty

Glutenallergie (coeliaki) wordt mogelijk in gang gezet door een verder vrij onschuldige infectie met een virus. Dat schrijft een internationaal team van wetenschappers vrijdag in Science, op basis van proeven met muizen en metingen van antistoffen in het bloed van coeliakiepatiënten.

Naar schatting één procent van de wereldbevolking lijdt aan coeliakie. Erfelijke aanleg speelt een grote rol, maar niet iedereen met deze aanleg krijgt de ziekte. Het was onduidelijk hoe dat komt. Eerder was in epidemiologisch onderzoek al vastgesteld dat de kans op coeliakie stijgt door een infectie met rotavirus. Nu is in muizen bewezen dat een virusinfectie het afweersysteem in de darmen zodanig in de war kan sturen dat het voortaan alarm slaat als het in aanraking komt met gluten.

Bij mensen gaat het waarschijnlijk net zo, maar met een ander virus. In het bloed van coeliakie-patiënten vonden onderzoekers vaak hoge en soms heel concentraties antilichamen tegen reovirus.

Een virusinfectie is waarschijnlijk niet de enige verklaring voor het ontstaan van de ziekte, waarschuwen de auteurs van het Science-artikel zelf al. Behalve virussen zouden ook ziekteverwekkende bacteriën in de darm een beslissende rol kunnen spelen. Twee commentatoren onderstrepen in Science dat dit onderzoek de theorie bevestigt dat chronische ontstekingen en autoimmuunreacties kunnen ontstaan door infecties.

Bij coeliakie treedt een allergische afweerreactie op tegen bepaalde eiwitten (gluten) in de voeding. Gluten zitten in sommige granen. Als mensen met coeliakie gluten eten raakt het slijmvlies van hun dunne darm door ontstekingsreacties beschadigd. Dat geeft buikpijn, vermoeidheid, diarree of juist verstopping. De darmwand kan op den guur zo ernstig worden aangetast dat door tekort aan voedingsstoffen bloedarmoede of botontkalking ontstaat.