‘Vrouwen zijn even gewelddadig als mannen’

Muriel en Delphine Coulin

In de nieuwe film van de zussen Muriel en Delphine Coulin volgen we twee vrouwelijke militairen tijdens groepstherapieën in een luxe-resort na een missie in Afghanistan.

Delphine en Muriel Coulin maken de vervreemding van de getraumatiseerde militairen met de westerse realiteit tastbaar.

Zou er minder geweld in de wereld zijn, als meer vrouwen de macht zouden hebben? Regisseur Muriel Coulin gelooft stellig van niet, vertelt ze tijdens een gesprek in Brussel over haar nieuwe film Voir du Pays. „Als we gelijkwaardigheid willen tussen mannen en vrouwen moeten we accepteren dat geweld deel uitmaakt van ieder mens. Van zowel mannen als vrouwen.”

Ze deelt die overtuiging met haar zus, Delphine Coulin, op wier gelijknamige boek de film is gebaseerd. „Delphine is aan haar onderzoek naar vrouwelijke militairen begonnen, omdat ze zelf steeds verrast opkeek als ze op straat een vrouwelijke soldaat zag. Waarom verbaasde dat haar zo, vroeg ze zich af? Tegelijk wilde ze een verhaal vertellen over vrouwenvriendschap.”

In de film die de zussen samen regisseerden, volgen we twee vrouwelijke militairen, Aurore (Ariane Labed) en Marine (zangeres Soko) op weg terug naar Frankrijk na een missie in Afghanistan. Voor ze naar huis mogen, moeten ze verplicht samen met collega’s enkele dagen doorbrengen in een Cypriotisch luxehotel. Deze 3-daagse ‘décompression’ met groepsuitjes en therapie is sinds 2008 verplicht in het Franse leger. Maar de trauma’s die groep heeft opgelopen, verdwijnen niet met een paar dagen zee, cocktails en zon. Opgekropte emoties, asociaal gedrag, seksisme en agressie komen ongenadig naar boven. Bij de vrouwen, maar vooral ook bij de mannen in de groep.

Vreemde wezens

In veel Europese steden zijn militairen sinds een paar jaar prominent aanwezig in het straatbeeld, door de angst voor aanslagen. In de stad in Bretagne waar de zussen Coulin opgroeiden, waren militairen altijd al een onderdeel van het dagelijks leven. Coulin: „Lorient huisvest een marinebasis en er zijn bouwwerven. Je zag er militairen op straat, hun kinderen zaten bij ons op school, klasgenoten kozen voor de militaire school om een salaris te krijgen tijdens hun opleiding. Wij stonden daar niet bij stil, pas later zagen we de verschillen met onze eigen opvoeding: onze ouders zijn anti-militaristisch.”

Ook de vorige film van de zussen, 17 filles (2011), speelde in Lorient. In beide films kiezen personages voor het leger, niet omdat ze hun land willen dienen, maar omdat ze weinig andere toekomstperspectieven hebben. „We hebben veel research gedaan”, vertelt Coulin. „En er acteren vijf ex-soldaten in Voir du Pays. Een van hen vertelde me dat hij bij het leger is gegaan omdat hij graag een vrachtwagenrijbewijs wilde en hij zelf niet voldoende geld had om dat te halen.”

Er zijn meer overeenkomsten tussen het debuut van de zussen en deze nieuwe film, hoewel het onderwerp schijnbaar erg verschilt. 17 filles draait om 17 pubermeisjes die een pact sluiten om zwanger te worden. Ze dromen van een leven waarin ze met z’n allen een appartement delen, betaald met hun kinderbijslag.

Coulin: „De thema’s zijn hetzelfde: jonge mensen met idealen die uiteindelijk beseffen dat hun droom misschien niet uitkomt, waarna de desillusie volgt. Daarnaast zetten zowel de meisjes in onze vorige film als Aurore en Marine hun lichaam in voor een betere toekomst. Als je niets anders hebt om je leven te verbeteren, wordt je lichaam in veel gevallen je wapen, met prostitutie als meest extreme voorbeeld.”

De zwakste persoon

Coulin noemt haar films niet pessimistisch. „Onze vrouwelijke personages zijn sterk. Ze vinden uiteindelijk een weg om ‘de wereld te zien’, de letterlijke vertaling van de titel Voir du pays. Het zijn geen slappe figuren, ze vechten.”

Geweldsuitbarstingen komen volgens Coulin vaak voort uit de omstandigheden, bij zowel mannen als vrouwen. „’s Ochtends zit de groep in Kabul, ’s avonds in Cyprus. Het geweld dat ze in zich dragen, verdampt niet zomaar. Het gaat van locatie naar locatie en uiteindelijk richt het zich op de zwakste persoon.”

Dat het moeilijk is om in te gaan tegen het clichébeeld van vrouwelijke zachtmoedigheid, werd ook duidelijk bij de montage: „In een van de scènes geeft Marine een vuistslag en een van de mannen een mep met de vlakke hand. Onze soundmixer had automatisch het geluid van de mep bij het beeld van Marine geplaatst en dat van de vuistslag bij de man.”

Het Amerikaanse leger is onlangs geconfronteerd met een enorm naaktfotoschandaal; mariniers hadden seksueel getinte foto’s van honderden vrouwelijke collega’s gedeeld, inclusief obscene reacties en oproepen tot aanranding. Seksisme in het leger speelt ook in Voir du Pays een belangrijke rol. In combinatie met opgekropte agressie blijkt het een giftige cocktail. Coulins sterke vrouwen blijken uiteindelijk zeer kwetsbaar te zijn. Coulin: „In ons hoofd zijn mannen en vrouwen gelijk, maar als je voor een man staat die daar anders over denkt, beginnen de problemen.” Volgens de regisseur is het daarom noodzakelijk om te blijven praten over feminisme, zelfs als mensen je dan een „pain in the ass” vinden. „Er zijn nog zoveel gevechten die moeten worden gevoerd.”