Staal kon ook bij HASA zijn gang gaan

Vestia

Net als bij Vestia was Erik Staal enig bestuurder van een stichting voor Zuid-Afrika. Hij zou 1,2 miljoen euro verduisterd hebben.

Foto Bram Budel

Na drie brieven was de opvolger van oud-Vestia-bestuurder Erik Staal het zat in mei 2013. Ondanks verzoeken van interim-bestuurder Gerard Erents van de woningcorporatie in oktober, februari en maart weigerde Staal info te geven over onopgehelderde betalingen door de Housing Association South Africa (HASA), een stichting waar Staal ook bestuurder van was.

Nadat Staal in februari 2012 was afgetreden om de miljardenspeculatie met derivaten bij Vestia, liet Erents forensisch onderzoek naar hem uitvoeren. Hij had Staal al gevraagd om een Vestia-bestuurder bij HASA toe te laten en aangeboden de stichting helemaal over te nemen. Maar omdat Staal geen antwoord gaf, droeg Erents het HASA-dossier in mei 2013 geërgerd over aan het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Afgelopen maandag, bijna vier jaar later, kwamen opsporingsambtenaren de 66-jarige Staal thuis in Krimpen aan de Lek ophalen en werd hij volgens ooggetuigen geboeid afgevoerd. Met „valselijk opgemaakte stukken” zou Staal 1,2 miljoen euro aan HASA hebben onttrokken. Hij wordt door het Openbaar Ministerie verdacht van verduistering, valsheid in geschrifte en witwassen – aan het laatste zou de zus van zijn ex-vrouw medeplichtig zijn.

Celstraf

Krijgt Staal alsnog een celstraf, nadat hij vorig jaar voor één miljoen euro schikte met Vestia – zonder ‘erkenning van aansprakelijkheid’ voor de derivatenschade van circa 2,5 miljard euro? Staal zit vooralsnog vast voor verhoor en wordt donderdag mogelijk voorgeleid door de officier van justitie. In dat geval beslist de rechter-commissaris of zijn hechtenis wordt verlengd of niet.

HASA werd in 1996 opgericht om de sociale woningbouw voor de ‘werkende armen’ in Zuid-Afrika na de Apartheid te bevorderen. Niet de allerarmsten, maar gezinnen met een maandinkomen van 500 tot 1.200 gulden om huurinkomsten te garanderen. Het was een initiatief van het Woningbedrijf Den Haag, de voorloper van Vestia waar Staal directeur van was, en andere corporaties plus de gemeente Den Haag.

Corporaties en gemeenten leenden via HASA een kwart van de investeringen en de afbetalingen zouden met een lage rente weer terugvloeien naar HASA, vertelt Kees Elgershuizen, destijds projectmanager. Hij hielp 438 sociale huurwoningen bouwen in de Zuid-Afrikaanse kuststad Oos Londen. „Ik ben er trots op, er wonen nog altijd 1.800 mensen in die woningen”, zegt Elgershuizen.

Staal zat aanvankelijk met Arie Moerman en Stef Fleischeuer in het bestuur van HASA, maar zij stopten er al in 2000 mee. „Samenwerken betekent dat hij de lijnen uitzet”, zegt Fleischeuer over Staal. Na hun vertrek had Staal als enig bestuurder alle ruimte, net als bij Vestia. Hij ging geregeld naar Zuid-Afrika en zou er meerdere huizen hebben.

Toen Staal bij Vestia vertrok en de administratie van HASA meenam, wilde Vestia ook graag weten waar de 4 miljoen euro was die de corporatie ooit via HASA had uitgeleend. Het resterende geld van HASA „staat gewoon op de rekeningen” en moest besteed worden aan „volkshuisvestingscomponententen”, zei Staal in juni 2014 tijdens een verhoor onder ede door een parlementaire enquêtecommissie. „De accountants controleren dat”, zei Staal. Althans: „Dat wordt een Nederlandse accountant”, verbeterde hij zich. „Mazars”.

Mazars in Nederland heeft in 2013 wel contact gehad met Staal en HASA, maar uiteindelijk nooit een opdracht voor hen uitgevoerd, zegt een woordvoerder van Mazars desgevraagd. Of een andere accountant HASA heeft gecontroleerd is onbekend. Het is ook niet bekend wie Staals advocaat is.

Of het tot een strafzaak komt, is afwachten. Staal is fiscaal jurist en bleek al zijn zaken tot nu toe dichtgetimmerd te hebben. Van zes ton aan niet gespecificeerde creditcarduitgaven en zijn salaris van een half miljoen euro tot zijn pensioenuitkering van 3,5 miljoen euro bij zijn vertrek.