Regering houdt belastingdeals geheim

Belastingontwijking

Ambtenaren waarschuwen intern al jaren voor internationale spanningen door de deals die de Belastingdienst sluit.

Foto Bart Maat/ANP

Demissionair staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) is in grote verlegenheid gebracht nu er steeds meer details bekend worden over de actieve rol die Nederland speelt in belastingontwijking door grote bedrijven.

Uit een grote verzameling interne documenten, via een WOB-procedure door de Leidse universitair hoofddocent Belastingrecht Jan Vleggeert openbaar gemaakt, blijkt bijvoorbeeld dat diverse kabinetten omstreden belastingafspraken met buitenlandse multinationals hebben verzwegen voor zowel de Tweede Kamer als voor de belastingdiensten van Europese bondgenoten. Dat laatste is in strijd met in 2003 gemaakte EU-afspraken.

Vanochtend berichtte dagblad Trouw dat niet alleen staatssecretaris Wiebes in 2015, maar ook zijn voorgangers Joop Wijn (CDA, in 2004) en Frans Weekers (VVD, in 2011) omstreden belastingdeals met multinationals hebben gesloten zonder de lidstaten daarvan op de hoogte te stellen. Bedrijven konden grote delen van hun winst onbelast laten, waardoor Nederland een aantrekkelijk vestigingsland voor multinationals bleef. Het gaat om zogeheten ‘informeel-kapitaalafspraken’. Daardoor hoeven multinationals maar een klein deel van hun winst bij de fiscus op te geven.

In een interne notitie van het ministerie is sprake van een bedrijf dat 500 miljoen euro winst heeft geboekt, maar slechts 25 miljoen daarvan opgeeft. Daardoor wordt „als het ware internationaal een gat getrokken”: 475 miljoen blijft onbelast. Uit de vrijgegeven stukken blijkt dat ambtenaren van Financiën al jaren intern waarschuwden voor de mogelijke negatieve politieke gevolgen van deze afspraken. „Het hoeft geen betoog dat het internationaal trekken van gaten spanning oplevert.”

De Tweede Kamer heeft in meerderheid verbolgen gereageerd op de onthullingen die sinds vorige week opduiken, vooral omdat Wiebes tegen eerdere toezeggingen in kennelijk niet alle fiscale rulings met andere landen deelt. Vorige week al heeft de Kamer een debat aangevraagd. Eerst zal hij een reeks aan schriftelijke vragen moeten beantwoorden.

De oneliner die de staatssecretaris de laatste jaren vaak gebruikt dat „Nederland voorop loopt in de aanpak van belastingontwijking” blijkt volgens Tom van der Lee van GroenLinks nu „echt onzin” te zijn. “Het is evident dat dit kabinet in de praktijk totaal iets anders doet dan het met de mond belijdt.” Ook het CDA, net als GroenLinks deelnemer aan de formatiebesprekingen voor een nieuw kabinet, twijfelt aan „de werkelijke inzet [van Wiebes] om belastingontwijking aan te pakken”, aldus Pieter Omtzigt in zijn vragen aan de staatssecretaris.

Van der Lee stelt dat de aanpak van belastingontwijking ten behoeve van een eerlijker belastingheffing „prioriteit moet zijn van de nieuwe regering, ongeacht de samenstelling”.