Ook Trump ziet ‘rode lijn’ in Syrië, maar welke?

VS & Syrië

Eerst zei president Trump dat niet Assad maar IS de vijand is. Zo gaf hij volgens critici de Syrische president maximale speelruimte. Toen kwam de gifgasaanval. En nu hekelt hij Assad. Onder Republikeinen klinkt kritiek op de man in het Witte Huis.

Een Syriër in Khan Shaykhun bergt woensdag een vogeltje, dat mogelijk omkwam door gifgas en als bewijs kan dienen. Foto Omar Haj Kadour/AFP

Een paar dagen voor het bombardement in de Syrische provincie Idlib, waarbij gifgas vrijkwam en tientallen doden vielen, liet de Amerikaanse regering weten dat Bashar al-Assad hoe dan ook mag blijven zitten. Regime change is niet langer het doel in Syrië, zei de woordvoerder van Donald Trump, Sean Spicer. „Dat is de politieke realiteit.” Assad heeft de afgelopen twee maanden maximale speelruimte gekregen van de VS. Tijdens zijn campagne maakte Donald Trump vaak duidelijk dat niet de Syrische regering, maar Islamitische Staat de vijand is. Trump zei: „Ik mag Assad niet, maar hij vecht wel tegen Islamitische Staat.” In de jaren ervoor maakte hij vaak duidelijk dat hij helemaal niet geloofde in Amerikaanse betrokkenheid bij de Syrische burgeroorlog.

Khan Shaykhun, het stadje waar de gifgasaanval plaatsvond:

Nu boze VN-ambassadeur VS

In Damascus werd de andere toon uit Washington meteen opgemerkt. Assad wil samenwerken met Trump, zei hij. De Amerikaanse luchtmacht hielp Assad de laatste paar maanden met luchtaanvallen tegen IS. In de praktijk werken Syrië, de VS en Rusland nu al samen. Maar een uitgedachte Syrië-strategie heeft Trump niet. Dat werd duidelijk vlak na de luchtaanval in Idlib. Slechts een paar dagen nadat Assad een bemoedigende schouderklop kreeg van Sean Spicer, dreigde VN-ambassadeur Nikki Haley met ingrijpen tégen Assad. Tijdens een zitting van de VN-Veiligheidsraad, op dinsdag, zei Haley: „Er zijn tijden dat we verplicht zijn iets te doen. Als de VN niet collectief in actie komen, moeten we dat zelf doen.” Ze liet in het midden welke actie ze voor ogen had.

Haley over Syrië in de Veiligheidsraad:

Haley praatte bij de VN als een neoconservatieve Republikein, leek het, niet als een woordvoerder van Trump. De president zelf wees uitsluitend naar zijn voorganger, Barack Obama. In 2013 had Obama een ‘rode lijn’ getrokken: als Assad chemische wapens zou gebruiken, dan zou dat militair ingrijpen rechtvaardigen. Maar na een gifgasaanval in Ghouta, waarbij zeker 1.400 doden vielen, bleef een Amerikaanse aanval uit. Obama’s regering bewapende en trainde rebellen, maar op kleine schaal. De Russische militaire betrokkenheid werd juist groter, en dat werkte in Assads voordeel. Deze „zwakheid en besluiteloosheid” van Obama was de oorzaak van de aanval in Idlib geweest, zei Trump maandag.

Republikeinse kritiek op Trump

Ironisch genoeg schreef hij in 2013 nog op Twitter: „De zwakheid en besluiteloosheid van president Obama heeft ons mogelijk gered van een vreselijke en (in veel opzichten) dure aanval op Syrië!”

Trump bekritiseert Obama nu dus om een positie die hij eerder toejuichte. In zijn eigen partij wordt juist naar Trumps regering gewezen. Senator Marco Rubio legde een verband tussen de aanval en een uitspraak van minister Rex Tillerson (Buitenlandse Zaken). Vrijdag zei Tillerson dat de Syriërs zelf moesten bepalen of Assad moet vertrekken. Dat werd op Capitol Hill opgevat als een steunbetuiging aan de Syrische president. Rubio: „Het is geen toeval dat we vlak hierna dit [de aanval in Idlib] hebben gezien.”

‘Niet zonder gevolgen’

Trump veroordeelde de aanval op Idlib als een „misdaad tegen de menselijkheid”, die „niet zonder gevolgen mag blijven”. Maar Trump heeft nog geen plan. Tijdens het begin van zijn presidentschap zei hij dat hij veiligheidszones in Syrië wilde creëren, wat de militaire rol van de VS sterk zou vergroten, maar daar is hij nooit meer op teruggekomen.

Bekijk hier: “Waarom is Assad nog altijd aan de macht in Syrië?

Een paar dagen geleden was Assad nog onomstreden bij Trump. Ook dat kan snel veranderen. Tijdens een persconferentie werd Trump woensdag gevraagd of Assad een ‘rode lijn’ had overschreden. „Vele rode lijnen”, zei hij cryptisch. En: „Als de wereld verandert, verander ik mee.”