Loopt een ongebruikte fietsband sneller leeg?

Wekelijks zoekt de redactie wetenschap het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag: loopt de band van een stilstaande fiets sneller leeg?

Lopen fietsbanden sneller leeg als de fiets niet gebruikt wordt? Die vraag speelt op online fora. De druk verdwijnt als je je fiets neerzet, beweert Ireauna bijvoorbeeld op startpagina.nl, waardoor de „gevangen lucht kan ontsnappen”. Cees werpt er tegen dat de band van een stilstaande fiets niet sneller leegloopt.

De fietsenmaker bij Bankras Bikes in Amsterdam roept er een collega bij. Ja, ze hebben wel de indruk dat de banden sneller leeglopen als een fiets lang stilstaat. Hoe dat komt? Geen idee, goede vraag. Ik krijg een telefoonnummer van fietsbandenmaker Schwalbe.

Bij rijwielhandel Costa, ook in Amsterdam, denken ze er anders over: nee, banden lopen helemaal niet sneller leeg als de fiets lang stilstaat. Dat lijkt maar zo.

Bij bandenmaker Schwalbe kennen ze het probleem niet eens. En volgens Stefan Treling van Schwalbe is het niet waar. Jacques Noordermeer, hoogleraar rubbertechnologie aan de Universiteit Twente, sluit zich daarbij aan: „Dat stilstaande banden sneller leeglopen is een fabeltje.”

Wel verliezen banden altijd een beetje lucht. Gasmoleculen, zoals stikstof en zuurstof waar lucht uit bestaat, wurmen zich naar buiten door het synthetische rubber waar een binnenband van gemaakt wordt, vertelt Noordermeer. Fietsbanden bestaan uit butyl rubber, een rubbermengsel van butyl en isopreen. Banden met veel butyl laten minder lucht door, doordat dit relatief luchtdicht is.

De luchtdichtheid van het rubber verandert bijna niet als je je fiets niet gebruikt. Bovendien: zelfs een veelgebruikte fiets staat meestal nog 20 uur per etmaal stil.

Warmte heeft wel invloed op de bandenspanning. Volgens de algemene gaswet neemt de druk in de band toe met de temperatuurstijging. Gaat de temperatuur 5 graden omhoog, dan stijgt de druk ongeveer 0,1 bar. Hierdoor kan er meer lucht ontsnappen uit de band. Bovendien zet het rubbernetwerk een beetje uit bij een temperatuursverhoging, waardoor de luchtmoleculen er makkelijker doorheen kunnen. Na een warme maand is pompen bijna onontkoombaar.

Vergeten fietsen aan lantaarnpalen hebben vaak uitgedroogde, platte banden. Dat komt doordat het rubber bros wordt onder invloed van UV-licht van de zon en zuurstof in de lucht. Brosse banden zijn poreuzer en lopen sneller leeg. „Buiten in de zon en weer en wind gaat het verouderingsproces aanzienlijk sneller dan binnenshuis”, zegt Noordermeer. Zet je fiets dus binnen als je hem lang niet gebruikt.

Dat fietsbanden sneller leeg lopen in stilstand dan in beweging is dus waarschijnlijk niet waar. Het lijkt alleen zo. De band is platter omdat je er lang niet naar hebt gekeken. Als je er dagelijks op gefietst had, had je er eerder lucht bij gepompt en was de band nooit zo leeg geraakt.

Sommige rijwielhandelaren bieden aan om je banden op te pompen met stikstof. Ze beloven dat er daardoor minder lucht ontsnapt en je banden langer hard blijven. Stikstofmoleculen bewegen minder makkelijk door het rubber heen dan zuurstofmoleculen, waardoor ze minder snel door de band heen sijpelen. Maar de lucht om ons heen bestaat al voor ongeveer 80 procent uit stikstof. Dus je betaalt 50 cent tot een euro per fietsband voor 20 procentpunt extra stikstof. Niet doen, zou ik zeggen.