Succesvolle partner, betere baan

Het partnereffect

Vrouwen zijn steeds vaker hogeropgeleid dan hun mannelijke partner. Een succesvolle geliefde helpt je carrière vooruit.

Ben je vrouw, 25 jaar of ouder en woon je samen? Grote kans dat je hoger bent opgeleid dan je echtgenoot of vriend. Bijna een op de vier vrouwen had in 2016 een hoger diploma dan haar mannelijke partner, zo blijkt woensdag uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nog altijd zijn mannen vaker de hoogst opgeleide in een relatie, maar het CBS constateert al jaren dat die verhouding aan het kantelen is: 24 procent van de vrouwen is nu hoger opgeleid dan hun geliefde, tien jaar geleden was dat nog 18 procent.

De verschuiving hangt vooral samen met het stijgende opleidingsniveau van Nederlandse vrouwen, zegt Jan Latten, UvA-hoogleraar demografie en hoofddemograaf bij het CBS. Volgens CBS-cijfers hebben 35 tot 45 jarige vrouwen nu nog net iets minder vaak een hbo- of universitaire opleiding afgerond dan mannen van die leeftijd. Bij de jongere generatie slaat het om, zegt Latten. „Hoe jonger de vrouw ,hoe groter de voorsprong.”

Als je investeert in jezelf, je opleiding en je sociale netwerk, wil je ook een partner vinden die minstens dezelfde kwaliteiten heeft

Hoewel we geneigd zijn over onze partners te praten in termen van liefde, is het vinden van een succesvolle partner ook van economisch belang, zegt Latten. „Via een relatie kun je je maatschappelijke succes verder uitbouwen.”

Op zoek naar partner met dezelfde soort scholing

De hoogleraar ziet Nederlanders met een hoge opleiding gerichter op zoek gaan naar een partner met eenzelfde soort scholing. „Jonge mensen zijn steeds kritischer over wie hun partner wordt. Want als je investeert in jezelf, je opleiding en je sociale netwerk, wil je ook een partner vinden die minstens dezelfde kwaliteiten heeft. Het is geen bewust golddiggergedrag, maar het komt ongeveer op hetzelfde neer.”

Dat het hebben van een hoogopgeleide, succesvolle partner gunstig kan zijn voor de eigen carrière, bleek ook uit het promotieonderzoek van de Nijmeegse socioloog Ellen Verbakel. Ze onderzocht gegevens over de carrières van Nederlandse stellen en kwam tot de conclusie dat zij elkaars loopbaan positief kunnen beïnvloeden. „Een hoge opleiding gaat vaak samen met kennis over hoe je carrière kunt maken. Bijvoorbeeld hoe je het best een functioneringsgesprek kunt ingaan of een vergadering kunt voorzitten. Daarnaast kan de een profiteren van de connecties van de ander: wie succesvol is, beschikt vaak over een goed netwerk.”

Naast organisatorische vaardigheden, zegt Verbakel, hebben mensen met een hogere opleiding meestal ook progressievere opvattingen. „Een hoogopgeleide man is waarschijnlijk eerder voorstander van een egalitaire rolverdeling dan een laagopgeleide man. Hij zal eerder geneigd zijn z’n vrouw op carrièregebied te stimuleren.” Andersom geldt dat niet. „Een hoogopgeleide vrouw zal haar man juist sneller stimuleren een dag minder te werken en een deel van de zorgtaken op zich te nemen.”

Bewuste keuze

Opleidingsniveau speelt, naast een heleboel andere zaken, absoluut een rol bij het selecteren van een partner, aldus Verbakel. Een belangrijke reden is dat het nu eenmaal gemakkelijker is om een partner te hebben die op jou lijkt: „Je zit meer op één lijn, begrijpt elkaar beter.” Ook volgens hoogleraar Jan Latten is onze keuze partnerkeuze in dit opzicht „min of meer bewust”: „Iemand zal niet snel zeggen: ik heb mijn geliefde uitgezocht omdat hij een bepaald diploma heeft, maar in de praktijk pakt het vaak wel zo uit.”

Het gevolg is dat er steeds meer ‘powerkoppels’ ontstaan: beide hoogopgeleid, beide een goede baan, dus samen een hoog inkomen. En vervolgens kan het – aangezien succesvolle partners zich nog eens extra aan elkaar optrekken – dat de verschillen in de samenleving groter worden.

Is dat erg? Latten: „De kinderen die binnen die koppels geboren worden, krijgen veel meer kansen, dat past niet bij ons gelijkheidsideaal. Anderzijds zou je kunnen zeggen: misschien is dit gewoon een maatschappelijk verschijnsel, een soort sociaal darwinisme om de beste nakomelingen te krijgen.”