Roger Federer, versie 3.0

Tennis

Het succes van Roger Federer zit in een nieuw wapen: zijn backhand. „Hij is beter dan ooit.”

Roger Federer viert zijn zege op Rafael Nadal in de finale. Foto Lynne Sladky/AP

Is dit de Roger Federer 3.0? „Absoluut”, zegt oud-prof Raemon Sluiter, die vijf keer tegen de Zwitser speelde en alles verloor. „Het is beangstigend hoe goed hij nu speelt.” Zondag keek Sluiter de finale tussen Federer en Rafael Nadal bij het prestigieuze masterstoernooi in Miami. Voor de derde keer dit jaar won Federer van de Spanjaard. Sluiter, vanuit het Amerikaanse Charleston waar hij Kiki Bertens als coach begeleidt: „Ik vind hem beter dan ooit.”

Federers renaissance, ingezet met de zege op de Australian Open in januari, duurt voort. In Miami behaalde hij zijn derde titel dit seizoen, nadat hij twee weken terug ook in Indian Wells had gewonnen. Op de nieuwe wereldranglijst, die maandag uitkwam, staat hij vierde. Inmiddels kan je spreken van de grootste comeback deze eeuw – in het mannentennis.

Speltechnisch verlegt hij zijn grenzen, waar niemand dat meer van hem verwachtte. De Federer 1.0 was de heerser medio vorig decennium, de 2.0-versie stond op nadat hij door velen was afgeschreven, de Federer 3.0 is in bepaalde onderdelen een vernieuwde uitgave. 35 jaar is hij, een leeftijd waarop de meeste tennissers gestopt zijn. En juist nu verrast hij met innovaties, na een half jaar afwezigheid vanwege een knieblessure.

De sliceslag afgezworen

Hij heeft de toverformule gevonden om het spel van Nadal, lang zijn nemesis, te ontregelen. De enkelhandige backhand was in duels met Nadal de zwakke kant van Federer. Met zijn zware linkshandige forehand topspinballen – met gemiddeld 3.200 voorwaartse rotaties per minuut, 20 procent meer dan Federer – richtte Nadal daar veel schade aan.

Federer pareerde met de behoudende slice, waardoor Nadal kon domineren in de rally. De slice backhand is van kinds af aan Federers favoriete techniek, zei hij in 2013 bij het ATP-toernooi van Rotterdam. Federer heeft de sliceslag nu grotendeels afgezworen, hij slaat zijn backhand nu veel meer dóór, met meer power en druk. Tegelijk is het risico op een misser daarmee groter. „Het zijn do or die-ballen”, zegt Sluiter.

De tactiek werkt. De ‘vol’ geslagen backhand heeft een destructieve uitwerking op Nadal. „Het verandert de hele dynamiek in de duels”, zegt Sluiter. Nadal zocht in Miami vaker de van nature sterkere forehandhoek op van Federer. „Nadal verkeert in paniek, je ziet de twijfel bij hem.” Zowel in Miami (6-3 en 6-4) als in Indian Wells (6-2 en 6-3) won Federer in twee sets. Onderling is de score met 23 tegen 14 nog ruim in het voordeel van Nadal.

De ‘nieuwe’ backhand van Federer:

Nu is hij plotseling een beest

Federers backhand rendeerde altijd minder ten opzichte van de rest van zijn „geniale arsenaal”, schrijft de gezaghebbende tennisanalist Craig O’Shannessy in een analyse. „En nu is het, plotseling, een beest.”

Vooral de backhandreturn heeft grote invloed op Federers spel, schrijft O’Shannessy. In de finale in Miami sloeg hij 26 backhandreturns, waarvan slechts twee sliceballen. Door zijn backhandreturn vol te slaan kan hij punten vanaf het begin domineren, zei Federer. Hij is effectiever in returngames, zijn breakpointconversie ligt dit seizoen iets hoger dan zijn carrièregemiddelde: 43 tegenover 41 procent.

Federers forehand en service staan buiten discussie: fenomenaal. Met de wijzigingen aan zijn backhand is zijn spel completer geworden. Hij is nu in staat om meer ‘in’ de baan te spelen, „makkelijker dan ik ooit heb gedaan”, zei Federer. Daardoor kan hij het ritme bepalen in rally’s. Sluiter: „Hij stapt in, neemt het initiatief. Zijn baanpositie schuift een meter op naar voren. Van daaruit kan hij gaan strooien.”

Hij heeft in de revalidatieperiode vorig jaar ingezien dat hij iets moest veranderen, wilde hij in deze fase van zijn loopbaan nog een rol van betekenis spelen. Zijn speltechnische ontwikkeling door de jaren is boeiend. Sluiter refereert aan de beginjaren, waarin topspelers als Andy Roddick en Juan Carlos Ferrero niet in zijn buurt kwamen. „Als Federer op zeventig procent speelde, won hij nog.”

Hij mijdt het gravelseizoen

Een gameplan had hij niet, merkte Sluiter in hun onderlinge wedstrijden. „Hij deed eigenlijk maar wat.” Toen kwam Nadal op, die hem pijn kon doen – en later Novak Djokovic en Andy Murray. In de beukende baselinerally’s raakte Federer, naarmate de jaren vorderden, de grip kwijt op zijn concurrenten. Onder zijn voormalige coach Stefan Edberg zocht hij meer het net op omdat hij wist dat hij het vanuit het achterveld niet kon winnen van Nadal, Djokovic en Murray.

Hij heeft nu een nieuwe balans gevonden, tussen baseline- en aanvalsspel. Sluiter: „Er zat bij hem nooit echt een plan achter. Nu wel.” Het valt allemaal goed, hij zit onmiskenbaar in een flow. En het tijdsgewricht is in zijn voordeel met de blessures bij Djokovic en Murray.

Federer gaat nu een rustperiode in, het lichaam moet herstellen. „Ik ben geen 24 meer.” Het gravelseizoen mijdt hij grotendeels. Alleen Roland Garros, eind mei, speelt hij. Zijn knie reageerde vorig jaar niet goed na spelen op gravel. Zijn grotere doel: Wimbledon voor de achtste keer winnen. En, ergens ver in zijn achterhoofd, het heroveren van de nummer-één-positie.