Niemand wil dit soort wantoestanden

Slachthuis in België

Zo’n 500 mensen demonstreerden maandag bij het omstreden slachthuis in Tielt. Verandert er nu ook iets?

Demonstranten bij het omstreden slachthuis in Tielt eisen de sluiting van het bedrijf nadat undercoverbeelden wanpraktijken blootlegden. Foto Kurt Desplenter/ AFP/BELGA

Op het station van het West-Vlaamse stadje Tielt is het drukker dan normaal. Het is maandagochtend, even na negen uur, en uit de zojuist aangekomen trein stromen een honderdtal mensen de mist in. Twee vrouwelijke buschauffeurs kijken verbaasd als de zoveelste de weg naar de afgelegen Hoogserleistraat vraagt. Pas na een tijdje daagt het: „O ja, we zijn in het nieuws, hè?”

Sinds 23 maart is het verder weinig opmerkelijke Tielt inderdaad bekend geworden. Of liever gezegd: het slachthuis van Tielt, een van de grootste slachthuizen van België, gelegen aan die Hoogserleistraat. Maandagochtend laten zo’n vijfhonderd demonstranten zich door die afstand niet tegenhouden om erheen af te reizen. Want wat in dat slachthuis gebeurde, is volgens een 44-jarige aanwezige, die door haar werkgever liever niet herkend wordt en haar naam daarom niet gepubliceerd wil, „niet eenmalig”.

Een activist infiltreerde met hulp van dierenrechtenorganisatie Animal Rights in januari in het slachthuis als uitzendkracht. Hij legde een maand lang op beeld vast wat er gebeurde tijdens zijn werk. Het resultaat publiceerde Animal Rights anderhalve week geleden. Op de undercoverbeelden zijn schokkende misstanden te zien. Kreupele dieren worden geschopt en geslagen. Soms werkt de verdoving niet en worden ze levend opgetakeld, waarna hun keel wordt doorgesneden. Op de meest schrijnende beelden laten machines een varken levend tussen zijn overleden soortgenoten in een bad van 60 graden zakken, waar het langzaam sterft.

Let op: onderstaande beelden kunnen als schokkend worden ervaren

Eenduidige reacties

De reacties zijn eenduidig: geschokt. Het slachthuis, waar gemiddeld 35.000 varkens per week gedood worden, werd kort na het nieuws door de Vlaamse minister van Dierenwelzijn Ben Weyts tijdelijk gesloten. Thomas De Roover De Brauwer, directeur van het slachthuis, zei „zeer geschokt” te zijn en kondigde een intern onderzoek aan. Supermarktketen Delhaize, een belangrijke afnemer van het varkensslachthuis, zette de samenwerking stop. Het vlees werd daar verkocht onder het label ‘Beter voor iedereen’. In Nederland verkocht Albert Heijn, ook onderdeel van Ahold, het vlees niet, maar het belandde waarschijnlijk wel bij Nederlandse slagers. Hoeveel is nog niet duidelijk. „Onze varkenshouders zijn er, zonder uitzondering, misselijk en doodziek van”, zeiden Ingrid Jansen van de Nederlandse Vakbond Varkenshouders (NVV) en Eric Douma van LTO Varkenshouderij tegen persbureau ANP. En ook de Belgische federatie van slachthuizen en uitsnijderijen zei „zwaar aangeslagen” te zijn.

Onduidelijker is hoe dit kon gebeuren en wie de schuld draagt. Volgens Jeroen Tiebout, woordvoerder voor minister Weyts, was er „zeer regelmatig” inspectie bij de slachterij. Er zou echter ook te allen tijde een verantwoordelijke voor het dierenwelzijn aanwezig moeten zijn. Er was, zo laat de dienst Dierenwelzijn weten, „discussie over de inhoud van zijn job en of hij die momenteel nog uitoefende”. In 2016 werd na inspectie wel al melding gemaakt van wanpraktijken bij het slachthuis. Van twee inbreuken – waarover precies kan de inspectie hangende het onderzoek niet zeggen – werden processen-verbaal met waarschuwingen opgesteld en toch veranderde er schijnbaar onvoldoende.

Foto Kurt Desplenter /AFP
Foto Kurt Desplenter /AFP
Foto Kurt Desplenter /AFP

Bij het slachthuis zelf willen ze liefst zo snel mogelijk weer open. De directeur geeft tegenover NRC aan „geen idee” te hebben gehad van de misstanden. Hij zegt dat dit het werk van individuen is en te zullen zorgen dat „dit soort wantoestanden niet meer voorkomen”. In een persbericht is ook te lezen dat de toon in het publieke debat „ver weg van alle realiteit” staat en dat het slachthuis wordt „gegijzeld door een stemmingmakerij”. Hoewel de directie van Debra Group, waar het slachthuis onderdeel van is, de beelden niet ontkent, zegt ze dat dit geen „courante praktijk” is. Ze onderstreept hoe belangrijk het is dat de 350 werknemers weer aan het werk mogen en heeft een actieplan opgesteld met aangescherpte maatregelen. De Raad van State oordeelde maandag dat het bedrijf weer open kan als het een „aanvaardbaar actieplan” voorlegt en laat goedkeuren. Overheidsinstanties en het slachthuis zijn daarover nog in gesprek.

Protestborden en witte rozen

Op het terrein net buiten het slachthuis in Tielt staan de demonstranten maandagmorgen opgesteld met borden waarop varkens staan afgebeeld met teksten als ‘Stop de slacht’ en ‘Go vegan’. Boven hun hoofd hangt een bord van het slachthuis: ‘Lekker… varkensvlees’. Ze hebben witte rozen bij zich om bij de poort te leggen. Sommigen huilen, een paar kinderen rennen rond. De demonstranten vinden dat het slachthuis definitief gesloten zou moeten worden. Sterker nog, zegt Robert Molenaar, directeur van Animal Rights Nederland, „ook elders worden dieren op deze manier behandeld”. Hij hoopt consumenten met deze acties bewuster te maken van hun vleesconsumptie. „Uiteindelijk gaat vlees eten altijd ten koste van de dieren.” De varkensvleesconsumptie in Nederland daalt al jaren licht maar van alle vleessoorten is het nog altijd veruit het meest gegeten.

Vlaams minister Weyts gaat onderzoeken of er inderdaad meer misstanden in slachthuizen plaatsvinden. Hij heeft aangekondigd alle Vlaamse slachthuizen binnenkort onafhankelijk te laten doorlichten. In Nederland gaat staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken, PvdA) als gevolg van de beelden alle Nederlandse slachterijen vragen cameratoezicht te installeren, hoewel een woordvoerder van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) aangeeft dat uit rapporten niet blijkt dat „dit soort vreselijke dingen in Nederland plaatsvinden”, onder meer omdat de inspectie in Nederland permanent aanwezig in slachthuizen. Varkens in Nood twijfelt aan die bewering en stelt in een persbericht dat ook Nederlandse slachterijen „structureel de wet overtreden”. Wie dat kan aantonen, kan een beloning tegemoet zien.